Mae gwneud pawb yn gyfrifol am addysg yn allweddol i hybu cynhyrchedd Cymru

Mae hyrwyddo ymgysylltiad rhwng busnes a’r sector addysg yn fwy na rhywbeth braf i’w wneud. Mae’n flaenoriaeth hollbwysig os ydym am wireddu potensial llawn economi Cymru. Mae busnesau’n dweud wrthym bob dydd mai mynediad at bobl a sgiliau yw un o’u pryderon mwyaf, felly mae datblygu cronfa o dalent ar gyfer y dyfodol yn bwysicach nag erioed.

Felly, pwy sy’n gyfrifol am sicrhau bod pobl ifanc yn dysgu’r sgiliau y mae eu hangen arnyn nhw a’u cyflogwyr yn y dyfodol? Nid dim ond ysgolion, colegau a phrifysgolion yw’r ateb. Mae gan fusnes rôl allweddol i’w chyflawni hefyd. Mae angen i ni weld cwmnïau’n camu i’r adwy ac yn helpu ein hysgolion a’n darparwyr addysg uwch ac addysg bellach i ddatblygu pobl ifanc a’u paratoi ar gyfer byd gwaith sy’n newid yn gyflym.

Un o’r pethau gorau y gall busnesau ei wneud i helpu’r genhedlaeth nesaf o weithwyr yw cynnig amrywiaeth o ddewisiadau gyrfaol o ansawdd da iddynt, a’u hysbrydoli gyda phrofiad ymarferol. Ond nid dim ond pobl ifanc sy’n elwa.

Mae cwmnïau’n elwa hefyd trwy ymwreiddio’n ddyfnach mewn cymunedau a chael cyfle i ddod yn gyfarwydd â’r bobl ifanc fwyaf dawnus sydd ar gael yn lleol. Ac ni ddylem anghofio am athrawon, darlithwyr a chynghorwyr gyrfaoedd ychwaith. Sawl un ohonom sydd wedi clywed am wasanaethau gyrfaoedd sydd dan bwysau ac addysgwyr o bob math sy’n gorfod siarad am yrfaoedd nad ydynt yn gyfarwydd iawn â nhw? Mae gan fusnesau’r profiad a’r arbenigedd i roi help llaw.

Ond gorau oll, fe all helpu economi Cymru, oherwydd er bod buddsoddi mewn addysg a sgiliau yn gallu rhoi’r argraff o fynd ‘yn ôl i’r hanfodion’, mae’n un o’r pethau y profwyd ei fod yn hybu cynhyrchedd. Ac rydym ni’n sicr yn gwybod bod angen hwb ar gynhyrchedd ledled Cymru.

Felly, beth mae cwmnïau’n ei wneud nawr? Yn ffodus, yr ateb yw eithaf tipyn. Mae rhai rhaglenni gwych yn cael eu cynnal ledled Cymru sy’n cyflawni ar gyfer busnesau, pobl ifanc ac addysgwyr. Ar lefel ysgolion, mae’r rhain yn aml ar ffurf sgyrsiau mewn ysgolion, profiad gwaith ac ymweliadau safle. Ond i’r rhai mewn colegau a phrifysgolion, mae lleoliadau, cynlluniau hyfforddiant galwedigaethol a phrentisiaethau gwych ar gael.

Gadewch i mi roi un enghraifft i chi mewn ysgol, sef SPTS yng Nghasnewydd a’u gwaith gydag Ysgol Gynradd Sant Julian, sydd mewn ardal lle y gwyddom fod llawer o amddifadedd. Mae SPTS yn ymweld â’r ysgol i siarad am yr hyn maen nhw’n ei wneud a’r mathau o swyddi y gallant eu cynnig, ac yna’n mynd â’r plant i’w cyfleuster lleol lle maen nhw’n gweithgynhyrchu offer cyfalaf ar gyfer y diwydiant lled-ddargludyddion.

Mae mynd â phlant i’r ystafell lân a gwisgo’r siwtiau amddiffynnol yn llawer o hwyl – crwydro o amgylch y safle fel cymeriadau o ffilm gwyddoniaeth ffuglen. Ac nid dim ond y plant sy’n mwynhau’r profiad, mae’r athrawon a staff SPTS yn cymryd rhan hefyd, ar yr un pryd â chreu argraff gadarnhaol o’r hyn y gallai gyrfa ym maes peirianneg a gweithgynhyrchu ei gynnig.

Un enghraifft yn unig yw honno. Fe allwn i fod wedi sôn yn rhwydd am gynllun Dosbarth Busnes BITC, y fenter Ymrwymiad Caerdydd a gynhelir gan Gyngor Caerdydd neu’r amryw brentisiaethau a rhaglenni hyfforddiant galwedigaethol gwych ledled y wlad. Er bod gennym ni lawer o enghreifftiau o arfer da iawn, mae angen cysondeb.

Os ydych chi’n cynnal busnes ac eisiau dechrau sefydlu cysylltiadau ffurfiol ag ysgolion neu golegau lleol, i ble rydych chi’n mynd am wybodaeth? Ydych chi’n dechrau siarad â nhw a gobeithio y dewch chi ar draws rhywbeth sy’n gweithio? Ond beth os nad ydych chi’n gwybod beth mae arnyn nhw, neu’r bobl ifanc, ei angen mewn gwirionedd neu sut gallai rhaglen gydweddu â chwricwlwm sydd eisoes wedi’i ymestyn? Oni fyddai’n wych petai ryw fath o ‘siop un stop’ ar gael i chi ar gyfer gwybodaeth a chyngor?

Rwy’n credu y gallwn ni ateb y cwestiynau hynny, ac un o’n hasedau mwyaf yw ein maint. Ydy, mae Cymru’n lle eithaf bach, ond mae hynny’n rhoi’r cyfle i ni fod yn fentrus a rhoi cynnig ar bethau na fyddent yn ymarferol mewn economïau mwy. Beth am i ni ymrwymo i ymgysylltu ar y cyd rhwng busnes ac addysg, dysgu oddi wrth ein gilydd a rhannu arfer gorau?

Byddai ychydig o gydlynu cenedlaethol o gymorth mawr i fusnesau sy’n ceisio cyflawni eu rhwymedigaethau cymdeithasol ac addysgol, yn ogystal â dod o hyd i gyflogeion addawol ar gyfer y dyfodol. Nid breuddwyd amhosibl yw hynny, yn fy marn i. Byddem wrth ein bodd yn gweld asiantaethau Llywodraeth Cymru yn cyfarfod yn fwy rheolaidd â busnesau, ysgolion, colegau a phrifysgolion i wireddu hynny. Yn CBI, rydym ni’n fwy na pharod i weithredu fel cyfryngwr.

Felly, beth ydw i wir eisiau ei gyfleu am ymgysylltiad rhwng busnes ac addysg? Gall busnesau, ni waeth beth fo’u maint neu eu sector, gael effaith fawr ar fywyd person ifanc a dylent chwarae rôl bwysicach. Felly, os ydych yn credu y gallech chi neu eich busnes helpu i ysbrydoli gweithwyr y dyfodol, peidiwch ag ofni codi’ch llaw. Efallai ein bod ni’n parhau i weithio ar seilwaith gwell ar gyfer ymgysylltu, ond, fel y mae eraill wedi’i ddangos, mae’n bosibl gwneud gwahaniaeth ac mae’r buddion yn enfawr i bawb.

Ian Price

Ian Price yw Rheolwr Gyfarwyddwr CBI Wales, sef llais busnesau yng Nghymru. Decrheuodd ei rôln yn Ionawr 2017 ar ôl 11 mlynedd o fod yn Gyfarwyddwr Cynorthwyol ar gyfer Cymru a de-orllewin Lloegr. 

Philip Blaker - Profi'r Dyfodol

Mae’r Cwricwlwm i Gymru yn gyfle i feddwl yn wahanol am addysg. Wrth i Cymwysterau Cymru lansio ei ymgynghoriad cyhoeddus cyntaf ar gymwysterau i gefnogi'r cwricwlwm, mae'r Prif Weithredwr Philip Blaker yn dweud bod angen y ddarpariaeth gywir ar bobl ifanc 16 oed yfory.

Wrth i gwricwlwm newydd uchelgeisiol Cymru symud yn nes at fod yn realiti, mae'n anorfod y bydd cwestiynau'n codi ynglŷn â sut y bydd y cwricwlwm yn cael ei ddeddfu.

Fel rheoleiddiwr cymwysterau annibynnol, rydym yn gwybod bod y newid mewn dull a fwriadwyd gan y cwricwlwm yn cynnig cyfle i ailystyried sut rydym yn disgwyl i bobl ifanc 16 oed ddangos eu cyrhaeddiad.

Sut ydyn ni'n mesur llwyddiant mewn dysgu? Beth ydym am i'n pobl ifanc ei wybod erbyn iddyn nhw adael yr ysgol? Beth ddylen nhw allu ei wneud? Sut allwn roi'r cyfle gorau i ddysgwyr Cymru lwyddo? Ni all cymwysterau ateb yr holl gwestiynau hyn. Yn wir, ddylen ni ddim gofyn iddyn nhw wneud hynny – dim ond rhan o brofiad addysgol rhywun all cymwysterau fod ac ni ddylid eu hystyried yn lle cwricwlwm crwn a phrofiad addysgol eang.

Fodd bynnag, rydym wedi lansio ein hymgynghoriad cyntaf i ddechrau chwilio am atebion i rai o'r cwestiynau hyn, gan gynnig egwyddorion allweddol i'n helpu i lunio'r dyfodol. Rydym hefyd yn holi am ddiben, dewis a sut mae sgiliau'n cyd-fynd â'r agenda addysg newydd hon. Dyma un o'r cwestiynau rydym yn eu profi drwy'r ymgynghoriad hwn: a ddylem barhau i alw cymwysterau newydd a gynlluniwyd ar gyfer y cwricwlwm newydd yn TGAU?

Mae Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol Cymru wedi cwestiynu rôl cymwysterau yn 16 oed yn ddiweddar, gyda chyhoeddi'r adroddiad Addysg Addas i'r Dyfodol yng Nghymru mewn cydweithrediad â'r Athro Calvin Jones. Roedd y penawdau’n canolbwyntio ar alwad i ddileu TGAU a symud i ffwrdd o obsesiwn gydag arholiadau. Mae'n her amlwg i'r status quo ac yn ddadl iach i'w chael.

Heb amheuaeth, TGAU yw'r cymhwyster y mae pobl ifanc 16 oed yng Nghymru yn ei adnabod heddiw. Rydym yn gwybod o'n gwaith yn mesur hyder y cyhoedd bod TGAU yn fesur cadarn, y gellir ymddiried ynddynt a'u deall. Oherwydd hynny, maent yn teithio'n dda er gwaethaf gwahaniaethau nodedig ar draws awdurdodaethau a gyflwynwyd dros y blynyddoedd diwethaf.

Gan roi brand o'r neilltu am ennyd, cwestiwn arall y mae pobl yn ei ofyn yw pam mae angen cymwysterau arnom yn 16 oed o gwbl? Mae'n gwestiwn teg. Mae arweinwyr meddwl sy'n cwestiynu a yw 16 oed yn rhy ifanc i brofi pwysau arholiadau, ac a oes ar bobl wir angen cymwysterau yr oedran hwnnw?

Credaf fod angen cymwysterau yn 16 oed o hyd. Mae addysg yng Nghymru yn orfodol hyd at yr oedran hwnnw, yn wahanol i Loegr lle mae addysg yn orfodol hyd at 18 oed. Er bod y rhan fwyaf o bobl ifanc 16 oed yn dewis parhau â'u haddysg, nid yw pob un yn gwneud hynny. Hyd yn oed ymhlith y rhai sy'n gwneud hynny, ni fydd pob un yn cyflawni ymhellach. Felly, mae'n hanfodol bod gan bawb sy'n mynd drwy addysg ffordd o ddangos yr hyn y maent yn ei wybod a'r hyn y gallant ei wneud.

Mae rhai arweinwyr meddwl hefyd yn rhagweld y bydd pobl yn newid gyrfa lawer gwaith yn yr economi yn y dyfodol, yn wir mae pobl wedi gwneud hynny ers blynyddoedd lawer eisoes. Yn fy marn i, mae hyn yn gwneud cofnod cyffredinol o gyrhaeddiad yn bwysicach fyth yn 16 oed gan fod y cymwysterau a enillir ar ôl yr oedran hwn yn mynd i fod yn fwy penodol ac efallai na fydd yn galluogi pontio rhwng gyrfaoedd yn nes ymlaen yn eu bywydau.

A yw arholiadau TGAU heddiw yn addas ar gyfer yfory? Byddai rhai'n dadlau nad ydynt yn addas o gwbl. Ond mae perygl o golli'r pwynt yma. Mae'n anochel mai oes silff gyfyngedig sydd i gymwysterau, felly mae angen eu diwygio dros gyfnod o amser er mwyn bod yn berthnasol. Ond nid yw hynny'n golygu dweud eich bod yn cael gwared ar yr enw – gallant esblygu ond parhau i fod â’r un teitl o hyd.

Wrth inni edrych ar y ffordd orau o ddatblygu ein cymwysterau heddiw, byddwn yn edrych y tu hwnt i'r manylion technegol. Mewn byd lle mae'r hyn y gall pobl ei wneud yr un mor bwysig â'r hyn a wyddant, byddwn yn defnyddio lens sgiliau ar gyfer cymwysterau lle y gallwn. Rydym eisoes yn gwneud hyn ar gyfer TGAU diwygiedig mewn meysydd pwysig y 'byd go iawn' fel technoleg ddigidol a'r amgylchedd adeiledig, a gallwn weld glasbrint defnyddiol a allai weithio ar gyfer cymwysterau eraill.

Os ydym am i'n pobl ifanc gael y cyfle gorau mewn bywyd wrth iddynt groesi i fyd oedolion, rhaid inni wneud popeth a allwn i sicrhau bod y ddarpariaeth yn 16 oed y gorau posibl. Wedi'i deilwra'n arbennig ar gyfer Cymru, gan ysbrydoli uchelgais a pharch y tu hwnt i'n ffin genedlaethol.

Mae’r Cwricwlwm i Gymru yn gyfle rhy dda i'w golli ar gyfer cymwysterau. Mae arnom angen i bobl Cymru ddefnyddio ein hymgynghoriad i'n helpu i lunio'r dyfodol.

Mae ymgynghoriad ar-lein Cymwysterau Cymru Cymwys ar gyfer y Dyfodol ar agor tan 5pm ar 7 Chwefror.

Philip Blaker

Philip Blaker yw Prif Weithredwr Cymwysterau Cymru, y corff sy'n rheoleiddio cymwysterau, ac eithrio graddau, yng Nghymru.

Tegwen Ellis - Yr Academi Genedlaethol ar gyfer Arweinyddiaeth mewn Addysg: Dechreuad newydd i Gymru?

Dwi wedi bod yn Brifathro yng Nghymru am bron i 20 mlynedd ac yn ystod y cyfnod hwnnw dwi wedi gweld, yn eu tro, 5 Gweinidog Addysg gwahanol, sef Jane Davidson, Jane Hutt AC, Leighton Andrews, Huw Lewis a Kirsty Williams AC. Er bod yna lawer wedi newid o fewn addysg yng Nghymru yn ystod y cyfnod yma gyda chyflwyniad y Cyfnod Sylfaen, Bagloriaeth Cymru, diddymu TASau a Phrofion Cenedlaethol i enwi ond ychydig o’r mentrau sydd wedi eu cyflwyno ers datganoli, nid oes llawer iawn wedi digwydd i ddatblygu a chefnogi arweinyddiaeth yng Nghymru... hyd yma.

Wedi dweud hynny, mae'n deg dweud y bu rhai ymdrechion i gefnogi arweinyddiaeth a dylem sôn am y Rhaglen Sefydlu Broffesiynol i Benaethiaid a gyflwynwyd yn ystod gwasanaeth Jane Davidson ynghyd â’r Rhaglen Arweinyddiaeth i Benaethiaid mewn Swydd – y ddau yn cynnig cefnogaeth i Benaethiaid newydd a phresennol, ond serch hynny, mae’r rhaglenni yma wedi hen fynd. Fodd bynnag, mae cyflwyno'r Cymhwyster Proffesiynol Cenedlaethol ar gyfer Prifathrawiaeth (CPCP), sydd wedi'i gynllunio i baratoi athrawon ar gyfer y rôl heriol o brifathrawiaeth, wedi goroesi, a daeth yn orfodol yng Nghymru yn 2004. Er bod y CPCP yn parhau i fod yn ofyniad gorfodol, dim ond ychydig o gefnogaeth sydd ar gael i benaethiaid presennol neu i’r rheini sydd yn cael eu hunain yn arwain ysgolion mewn yn absenoldeb pennaeth parhaol.

Yn anffodus, derbynnir llai a llai o ymgeiswyr ar gyfer rolau arweinyddiaeth mewn ysgolion ledled Cymru ac mae hyn yn bryder mawr yn arbennig ar gyfer ysgolion cyfrwng Cymraeg ac ysgolion uwchradd sydd fel petaent yn dioddef fwyaf. Mae rhai uwch arweinwyr o fewn yr ysgol yn mwynhau eu rôl ac nid ydynt eisiau’r pwysau o ddod yn Brifathrawon yn enwedig pan y gallant weld y lefelau cynyddol o atebolrwydd personol a'r pwysau cynyddol ar arweinwyr ysgol. Mae yna rhai dirprwyon nad ydynt yn mynd ymlaen i ddal swydd fel Prifathro hyd yn oed ar ôl cwblhau'r CPCP. Felly sut ydym am fynd i'r afael â hyn? Sut ydym yn cymell ein athrawon i fod yn arweinwyr uchelgeisiol? Sut ydym yn annog ein hathrawon i ddod yn 'arweinwyr ysbrydoledig' fel yr anelir amdano yn 'Addysg yng Nghymru: Cenhadaeth ein Cenedl’ (2017), a sut ydym am sicrhau bod athrawon ac arweinwyr yn aros yn y proffesiwn ac yn cael eu gwerthfawrogi, eu parchu a'u cefnogi? Wel o'r diwedd, mae Llywodraeth Cymru wedi cydnabod bod angen i rywbeth gael ei wneud ac mae Kirsty Williams AC, Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg yn sicr wedi mynd i'r afael â’r mater yma wrth gyflwyno’r Academi Genedlaethol ar gyfer Arweinyddiaeth Addysgol (AGAA). Mae hyn yn gam yn y cyfeiriad cywir.

Ers mis Gorffennaf 2016, pan gyhoeddodd Ysgrifennydd y Cabinet ei bod yn rhoi blaenoriaeth i greu a sefydlu AGAA, mae llawer wedi digwydd. Mae grŵp gorchwyl a gorffen sy'n gweithredu fel bwrdd cysgodol wedi cael ei greu ac yn cael ei gadeirio gan cyn Brif Arolygydd Estyn Ann Keane. Mae'r grŵp yma hefyd yn cynnwys rhanddeiliaid allweddol, sy’n cynnwys cynrychiolwyr o Gyngor y Gweithlu Addysg, Estyn, yr undebau dysgu ac arbenigwyr fel Mick Waters, sydd wedi helpu i lunio'r Safonau Proffesiynol newydd ar gyfer Addysgu ac Arweinyddiaeth yng Nghymru. Mae’r bwrdd wedi gofyn am safbwyntiau a barn rhanddeiliaid eraill o Gymru ben baladr mewn nifer o sioeau teithiol ac ar hyn o bryd yn cynnal gweithdai pellach i sicrhau bod y bwrdd cysgodol yn deall beth yn union mae’r proffesiwn yn ei geisio o’r Academi. Mae Ann Keane wedi ei gwneud hi’n gwbl glir bod y bwrdd cysgodol yn ‘dymuno parhau i gyd-weithio gyda'r holl bartneriaid a rhanddeiliaid er mwyn ein bod yn creu AGAA a fydd yn gweithio ar gyfer, a gyda chi, i helpu i gynnal a gwella ansawdd y profiadau a’r canlyniadau ar gyfer dysgwyr ar draws Gymru’.

Bu i adolygiad addysg yng Nghymru gan Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd, ac Estyn (yr arolygwr addysg a hyfforddiant yng Nghymru) bwysleisio bod angen cynyddu capasiti ymhob lefel o arweinyddiaeth er mwyn galluogi i ddysgwyr i gyrraedd eu llawn potensial. Felly sut y mae’r Academi yn bwriadu cyflawni hyn? Mae angen i ni edrych ar wledydd eraill i weld sut y mae nhw’n datblygu a chefnogi arweinyddiaeth. Mae angen i ni weld yr hyn y maent yn ei wneud a gwerthuso gwahanol fodelau i ystyried os ydynt yn addas ar gyfer cyd-destun Cymreig. Mae angen i ni ystyried beth y mae tystiolaeth rhyngwladol mewn perthynas ag arweinyddiaeth yn ei ddweud? Sut y mae’r gwledydd hynny sy'n perfformio'n dda yn PISA yn cefnogi a datblygu arweinyddiaeth? A beth am y strwythurau arweinyddiaeth mewn gwledydd eraill lle mae addysg wedi ei ddatganoli?
Ym mis Mehefin eleni fe ymwelais ag Ontario yng Nghanada ar daith astudio ac roeddwn yn ffodus iawn i siarad a gwrando ar nifer o weithwyr proffesiynol ynghylch eu system addysg, ac roedd hi’n amlwg bod arweinyddiaeth yn cael ei gydnabod fel sbardun wrth ddylanwadu ar ddysgu myfyrwyr. Mae eu fframwaith (Fframwaith Arweinyddiaeth Ontario) wedi ei ddylunio i hwyluso, hyrwyddo, adnabod, arwain a gweithredu dysgu proffesiynol drwy gydol y broses. Mae yna fodel glir ar gyfer arweinyddiaeth o fewn y proffesiwn sy'n caniatáu ar gyfer datblygu gyrfa. Maent yn canolbwyntio ar bum dimensiwn o arweinyddiaeth effeithiol, ond maent hefyd yn cydnabod bod angen arweinwyr da ac effeithiol sydd yn barod ar gyfer newid a bod cynyddu capasiti er mwyn cyflawni hyn yn hanfodol. Mae cynyddu capasiti yn broblem yn Ontario hefyd. Mae Gweinyddiaeth Addysg Ontario yn parhau i werthuso’r maes yma o’u gwaith ac yn cydnabod bod y Fframwaith Arweinyddiaeth yn parhau i esblygu o ganlyniad i ymchwil parhaol yn Ontario ac awdurdodaethau rhyngwladol, a hefyd ymgynghoriadau parhaol gyda thrawsdoriad o randdeiliaid. Nid yw hyn yn annhebyg i Gymru. Ond mae un peth yn sicr, mae Ontario yn gosod pwyslais mawr ar ddatblygiad proffesiynol parhaol a gyda’n Safonau Proffesiynol newydd ar gyfer Addysgu ac Arweinyddiaeth, gallwn sicrhau bod Cymru yn gwneud yr un peth.

Yn eu hadroddiad ar Sut y Mae’r Systemau Addysg Mwyaf Amgen yn y Byd yn Cadw i Wella, mae McKinsey and Company yn datgan bod y systemau mwyaf llwyddiannus yn meithrin datblygiad y genhedlaeth nesaf o arweinyddiaeth system o'r tu fewn. Mae eu hadroddiad yn cyfeirio at sut mae 20 ysgol o wahanol rannau o’r byd wedi cofrestru cynnydd myfyriwr sylweddol, parhaus ac eang. Felly efallai mai hyn yw’r ateb ar gyfer Cymru, i sicrhau bod arweinwyr yn deall eu rôl fel 'arweinwyr system' gyda phwyslais cryf ar gydweithio, gwella drwy gydweithio gyda chyfoedion, ac arloesi. Mae'n sicr yn destun ystyriaeth i Gymru.

Gan ddefnyddio fy ngwybodaeth o'r ymweliad i Ontario a fy mhrofiad helaeth fel pennaeth ysgol, rwy’n awyddus i roi hyn ar waith er mwyn ceisio canfod ffyrdd o gefnogi arweinwyr y dyfodol. Ers mis Hydref 2017, dwi wedi ymuno gyda’r Bwrdd Cysgodol fel cynrychiolydd rhanddeiliaid ac rwy’n croesawu’r cyfle i gymryd rhan yng ngwaith yr Academi Genedlaethol ar gyfer Arweinyddiaeth Addysgol. Mae’r weledigaeth a'r gwerthoedd sydd wedi eu gosod gan Lywodraeth Cymru a’i hymrwymiad i adnabod, cefnogi ac ysbrydoli arweinwyr ar draws y system (Cenhadaeth ein Cenedl) yn eu hun yn arloesol. Mae’n amser cyffrous ar gyfer Cymru wrth i ddiwygiad y cwricwlwm, y safonau proffesiynol newydd a’r AGAA gael eu datblygu. Dyma ein cyfle i arwain y ffordd yn yr arena ryngwladol wrth i’n harweinwyr ysbrydoledig gyd-weithio, wedi eu hymrwymo i godi safonau a lleihau'r bwlch cyrhaeddiad ar gyfer pawb.

Tegwen Ellis

Mae Tegwen Ellis wedi bod yn bennaeth ar Ysgol Cynwyd Sant, Maesteg ers 19 mlynedd. Yn dilyn arolygiad Estyn ym 2016 nodwyd ei harweinyddiaeth yn ‘ flaengar ac arloesol....sy’n sichau ei bod yn rhannu ei gweledigaeth a’u hathroniaeth yn llwyddiannus’. Mae Cynwyd Sant yn ysgol arloesol dysgu proffesiynol, ysgol arloesol cwricwlwm ac hefyd ysgol arweiniol greadigol gyda Chyngor Celfyddydau Cymru. Mae Tegwen yn gadeirydd ar Ffederasiwn Penaethiaid Cymraeg Consortiwm Canolbarth y De, yn arolygydd cymheiriad gydag Estyn, yn aelod o weithgor arweinyddiaeth yr Athrofa Y Drindod Dewi Sant ac ers mis Hydref yn aelod o fwrdd cysgodol yr Academi Arweinyddiaeth Addysgol Genedlaethol. Mae hi’n angerddol ynglŷn â darparu profiadau celfyddydol a diwylliannol i blant a phobl ifanc ac yn 2017 roedd hi’n Gadeirydd y Pwyllgor Gwaith ar gyfer Eisteddfod Pen-y-bont ar Ogwr, Taf ac Elái .

Pasport Dysgu Proffesiynol i’r dyfodol.....

Dyma aelod Cyngor CGA Berni Tyler gyda phersbectif cyflogwr ar werth a defnyddioldeb y PDP

Mae’n gyfnod gwerthuso yng nghwmni hyfforddi ISA ar hyn o bryd ac un o’r meysydd mae fy nhîm o hyd yn gwneud esgusodion am beidio mynd i’r afael ag ef yw eu Cofnod Datblygu Personol (CDP). Mae gennym rai sêr, yn bennaf y rheiny sy’n gorfod cofnodi DPP mewn perthynas â’u gallu cyfredol i asesu yn eu meysydd galwedigaethol. Mae’r gweddill yn amrywio o’r rheiny sy’n creu CDP mor drwchus â ‘Petrograd’ i’r rheiny nad ydynt yn siŵr lle i ddod o hyd iddo!

Efallai bod golau ar ben draw’r twnnel a fydd yn helpu i wella’r arfer hwn! Ychydig wythnosau yn ôl, ymwelodd Liz Brimble (Dirprwy Brif Weithredwr Cyngor y Gweithlu Addysg) â chwmni hyfforddi ISA. Daeth Liz i drafod cofrestru’r gweithlu Dysgu Seiliedig ar Waith gyda’n tîm cyflawni ymroddedig. Mae tîm cyflawni ISA yn griw egnïol a bywiog ac roeddwn yn disgwyl ychydig o wrthwynebiad a rhai cwestiynau dwys ynghylch yr angen i gofrestru. Fodd bynnag, gwrandawodd y tîm yn astud cyn gofyn ambell gwestiwn ond, yn gyffredinol, roeddent yn cytuno â Liz. Roeddent yn gallu gweld y perthnasedd a’r angen yn eglur, ac roeddent oll yn falch bod ein gweithlu’n cael cydnabyddiaeth ac yn cael eu proffesiynoli. Gofynnodd un aelod am gael ymuno yn y fan a’r lle! Roeddwn i’n disgwyl mwy o gwestiynau ‘ond beth sydd ynddo fe i mi?’ ac roeddwn yn barod i gefnogi Liz drwy amlinellu’r manteision personol.

Yn amlwg, dyma drwydded i unigolion ymarfer y canlynol:

• gwella dealltwriaeth y cyhoedd o gyfraniad ein timau cyflawni i addysg yng Nghymru
• cynnal hyder y cyhoedd yn y gweithlu addysg
• hyrwyddo datblygiad proffesiynol
• sefydlu safonau proffesiynol ar draws y gweithlu addysg

Ond un o’r manteision gorau oll yw’r gallu i gael mynediad at, ac i ddefnyddio’r Pasport Dysgu Proffesiynol. Dyma bortffolio ar-lein sy’n cynnwys unrhyw beth y dymuna’r defnyddiwr ei ychwanegu ato er mwyn datblygu darlun cyfannol o’r defnyddiwr sy’n gallu cael ei ddefnyddio mewn nifer o wahanol ffyrdd, o ddyddlyfr myfyriol sy’n rhan o gymhwyster i CV rhyngweithiol cynhwysfawr a chofnod DPP.

Nawr, petai’n rhaid i mi gyflwyno fy CV, tystiolaeth o gymwysterau a gwybodaeth ar ddysgu anffurfiol diweddar, byddai’n rhaid i mi gymryd diwrnod o wyliau er mwyn dod o hyd i’r holl wybodaeth! Wedyn, byddai’n rhaid i mi ddelio â mynydd o waith papur, ffeiliau trwchus, ystod o daenlenni a fersiynau Word o fy CV. Rwy’n siŵr bod yr uchod yn taro tant gyda nifer o ymarferwyr! Y gallu i gadw’r holl wybodaeth hon yn yr un lle yw’r ateb perffaith, ac mae’r ffaith ei fod yn bersonol ac yn symudol yn well fyth hyd yn oed. Mae gan nifer o fusnesau, gan gynnwys fy un i, ffyrdd o gasglu a storio gwybodaeth DPP sy’n amrywio - o’r sefydliad yn gwneud hynny ar ran y gweithiwr i’r unigolyn yn bod yn gyfrifol am wneud hynny. Mae’n siŵr bod nifer o’r systemau hyn mor effeithiol â’r CDP, maen nhw’n ffurfio rhan o system sy’n casglu a chofnodi gwybodaeth ar ran yr Adran Adnoddau Dynol ac at ddiben Dysgu a Datblygu, ac maen nhw’n aros ym mherchnogaeth y sefydliad. Mae hynny’n golygu bod trosglwyddo’r wybodaeth i weithle newydd yn amhosibl ac yn arwain at orfod ail-fewnbynnu ac ail-gofnodi gwybodaeth ar system newydd neu, mewn rhai achosion, ei cholli’n gyfan gwbl a gorfod cychwyn eto.

Mae’n bosibl cael mynediad at y CCDP o unrhyw ddyfais, fel gliniadur, llechen neu ffôn clyfar, ac mae’n gweithio’n dda ar bob un. Ydy’r CCDP yn hawdd i’w ddefnyddio? Wel, os gallwch chi ddefnyddio Facebook, Twitter neu Instagram, byddwch yn ei chael hi’n hawdd llywio’r CCDP gan fod yr egwyddorion yn debyg. Mae llwytho gwybodaeth i’r CDP mor hawdd â llwytho ffotograff i Facebook, ac yn llawer mwy gwerth chweil. Hyd yn oed os nad ydych yn gyfarwydd â rhwydweithio cymdeithasol, mae swyddogaeth a CDP yn syml a’r botymau yn hawdd i’w deall. Does dim ffordd y gallwch dorri’r CDP felly’r unig beth sydd ar ôl i chi ei wneud yw mentro a gweld beth allwch chi ei greu. Gyda 66% o oedolion yn y DU yn defnyddio ffonau clyfar fel eu prif ddull o gysylltu â’r rhyngrwyd, nawr mae’n bosibl i chi gadw eich taith ddysgu bersonol wrth law i’w diweddaru, ei rhannu a’i defnyddio unrhyw bryd (Adroddiad y Farchnad Gyfathrebu, Ofcom 2015).

Yn ogystal, mae’r CDP yn cynnwys dolenni at adnoddau defnyddiol fel rheoli perfformiad, Dysgu Cymru, Hwb ac ystod eang o ymchwil ddefnyddiol. Mae’r CDP yn toglo’n hawdd rhwng Cymraeg a Saesneg ac mae’n bosibl storio eich gwybodaeth yn ddwyieithog.

Fel cyflogwr, gallaf weld ystod eang o fanteision. Bydd y ffaith fod yr ymarferydd yn berchen arno yn ei annog i ychwanegu ystod o dystiolaeth ac, i’r rheiny sy’n astudio, mae’r CDP yn gweithio’n dda fel dyddlyfr myfyriol. Gallwch rannu’r CDP yn gyfan gwbl neu fesul rhan gyda chyflogwyr presennol neu ddarpar gyflogwyr, swyddogion sicrhau ansawdd o sefydliadau gwobrwyo a chymheiriaid. I ymarferwyr dysgu seiliedig ar waith sy’n gweithio yn y sector ysgolion yn darparu cyfleoedd galwedigaethol ar ran darparwyr dysgu seiliedig ar waith, bydd y gallu i rannu rhannau o’r CDP gydag ysgolion yn darparu tawelwch meddwl a hyder o ran y staff rydym yn eu defnyddio yno.
Ers ei lansiad ym mis Medi 2016, mae’r llwyfan wedi cael 7,000 o drawiadau ac eisoes mae yna 5,900 o ddefnyddwyr. Gyda’r potensial o ddenu dros 75,000 o gofrestrwyr o Ebrill 2017, gallai’r pasport hwn newid y ffordd rydym ni’n cofnodi a rhannu ein teithiau dysgu personol yng Nghymru.

I grynhoi, mae gan y CDP y potensial i chwyldroi’r broses recriwtio yn y sector dysgu seiliedig ar waith ac rwy’n edrych ymlaen at ddyfodol lle mae modd i ddarpar weithwyr rannu fideos ohonynt yn dysgu, arddangos ac ysbrydoli eu dysgwyr gyda ni. Mae gan y CDP y potensial i wneud y broses recriwtio yn fwy dibynadwy, nid yn unig i’r cyflogwr, ond hefyd i ymgeiswyr, gan eu galluogi nhw i arddangos sut maen nhw wedi astudio, myfyrio a datblygu, ochr yn ochr â thystiolaeth go iawn.
Felly ewch ati i greu eich taith ddysgu bersonol, sydd â’r potensial i weithredu fel pasport at yrfa lwyddiannus.....

‘Addysg yw’r pasport at y dyfodol, oherwydd mae yfory yn perthyn i’r rheiny sy’n paratoi ar ei gyfer heddiw’
(Malcolm X)