Cyngor y Gweithlu Addysg

Ffôn: 029 2046 0099 | E-bost: gwybodaeth@cga.cymru | Twitter link@ewc_cga | yt icon mono dark YouTube

pencil graph
Anne - Tri awgrym i ymchwilwyr addysgol newydd
Anne - Tri awgrym i ymchwilwyr addysgol newydd

AnneMae Anne wedi addysgu mewn sawl cyd-destun addysgol dros y ddeng mlynedd diwethaf ac ar hyn o bryd mae hi’n arweinydd prosiect Sgiliau Hanfodol. O 2008 tan 2010, fe gwblhaodd gymhwyster MA Celf mewn addysg gyda’r Brifysgol Agored.

‘Ymchwil’ – mae’n air sy’n creu argraff! Ond mae’r syniad o wneud prosiect ymchwil yn fy llenwi â chyffro, ofn a hunanamheuaeth, i gyd ar yr un pryd. Mae gen i gymaint o gwestiynau. Sut ydw i’n mynd i wneud hyn? Oes digon o amser gen i? Beth os nad ydw i’n ddigon da? Mae ymgymryd â’r her o wneud gwaith ymchwil yn dasg anodd, fel gweithiwr addysg proffesiynol. Nid yw cydbwyso gwaith, astudio ac ymrwymiadau teuluol byth yn hawdd, ond dyna’r pwynt, am wn i. Dyna sy’n wir amdana’ i, o leiaf. Yn yr un modd ag anturwyr sy’n gwthio eu cyrff i’r eithaf i ddringo i gopa mynydd neu i ddyfnderoedd yr Antarctig, rwy’n hoffi gwthio fy ffiniau a gosod heriau i fy hun.

Rydym yn clywed yr un hen stori yn barhaus: nid proffesiwn sy’n seiliedig ar ymchwil yw addysg, ac y byddai’r maes yn un llawer gwell pe byddai (Hargreaves, 2007). Galla’ i sôn am fy mhrofiad i yn unig. Rwy’n credu’n gryf bod ymchwilio i’r ffordd rwyf yn addysgu, a gwerthuso pa mor effeithiol yw’r prosiectau rwyf ynghlwm â nhw, yn hanfodol; gan gamu yn ôl o fywyd pob dydd a rhoi cyfle i mi feddwl. Mae’n rhaid bod myfyrio ar fy ymarfer addysgu a’i gwestiynu’n aml yn arwain at brofiad gwell ar gyfer fy nisgyblion.

Rwyf yn gwbl ymwybodol mai megis cropian ydw i o ran bod yn ymchwilydd addysgol. Ond mae’r adborth rwyf wedi ei dderbyn gan fy ngoruchwylwyr wedi bod o help mawr i fi wrth wella fy ffordd o ysgrifennu ac wrth gwestiynu’r hyn rwyf yn ei ddarllen mewn ffordd fwy dadansoddol. Nawr, byddaf yn gofyn cwestiynau ac yn cymryd nodiadau beirniadol. Pa mor ddibynadwy yw’r erthygl hon? Pa mor ddilys yw’r ystadegau hyn? A oes tuedd cynhenid?
Wrth ddechrau ar fy nhaith ymchwil ôl-raddedig, rwyf wedi dod i’r casgliadau canlynol:

1. Dewiswch bwnc sydd o ddiddordeb i chi.

Byddwch yn treulio llawer o amser yn meddwl, darllen ac ysgrifennu am eich prosiect ymchwil. Mae’n siŵr o fod yn rhan bwysig o’ch bywyd. Os ydych chi ar ddechrau’r broses, mwynhewch y cyfle i ymchwilio i bwnc sydd o ddiddordeb penodol i chi. Yn ôl y sôn, nid dyma fydd yr achos yn nes ymlaen yn eich gyrfa, felly mwynhewch y profiad.

2. Dyfalbarhewch a byddwch yn gryf

Efallai eich bod chi wedi clywed hyn o’r blaen, ond araf deg mae dal iâr. Bydd adegau pan na fyddwch eisiau edrych ar eich ymchwil, ac yn cwestiynu pam wnaethoch chi ddechrau. Weithiau, byddwch yn gaeth i’r broses o ymdaflu i’ch ymchwil, ac weithiau bydd yn teimlo’n llafurus. Yn bersonol, rwyf yn dda iawn am osgoi gwaith. Ydych chi’n teimlo awydd sydyn i lanhau y tu ôl i’r oergell yn hytrach nag eistedd wrth y cyfrifiadur i ysgrifennu? Rydw i wedi bod yno, peidiwch â phoeni. Efallai y bydd pethau’n eich dal yn ôl ar hyd y ffordd, ac rwy’n meddwl bod hynny’n rhan o’r broses.

3. Chwiliwch am gymorth

Ydw i wedi crybwyll hyn? Bydd y cwrs yn rhan fawr iawn o’ch bywyd. Bydd angen cymorth pobl eraill arnoch. Beth am drafod cyllid, amser o’r gwaith neu addasu eich oriau gwaith gyda’ch cyflogwr er mwyn gwneud eich prosiect ymchwil? Os na chewch chi lwc gyda hynny (neu hyd yn oed os byddwch chi), siaradwch â’ch teulu a’ch ffrindiau i sicrhau eu bod yn deall na fyddwch ar gael mor aml ag yr oeddech, ac efallai bydd angen aberthu rhai pethau. Gall gwneud prosiect ymchwil fod yn brofiad unig, felly cymerwch ran ac ewch ati. Treuliwch amser yn mynd i ddigwyddiadau rhwydweithio, seminarau a chynadleddau, er mwyn rhannu syniadau. Gyda help y rhyngrwyd, mae dod o hyd i bobl sydd mewn sefyllfa debyg i chi, neu bobl sy’n gweithio yn yr un maes â chi, yn haws nag erioed.

Pob lwc gyda’ch holl ymdrechion wrth ymchwilio!

Cyfeiriadau

Hargreaves, D. (2007), Teaching as a research-based profession: possibilities and prospects (the teacher training agency lecture 1996), yn P. Hammersley, gol., ‘Educational Research and Evidence-Based Practice’, Cyhoeddwyd ar y cyd â’r Brifysgol Agored, Sage Publications: Los Angeles; Llundain), pennod 1, tt. 3–17.