Yn Awst 2016, fe gymhwysodd dros fil o athrawon dan hyfforddiant o brifysgolion Cymru, ond degawd yn ôl, roedd dwywaith y nifer hwn wedi cymhwyso.

Nifer yr athrawon ysgol dan hyfforddiant mewn sefydliadau hyfforddiant cychwynnol athrawon yn ôl blwyddyn (ar 1 Awst 2016)

  2002-2003 2011-2012 2012-2013 2013-2014 2014-2015 2015-2016
Nifer o fyfyrwyr (%) Nifer o fyfyrwyr (%) Nifer o fyfyrwyr (%) Nifer o fyfyrwyr (%) Nifer o fyfyrwyr (%) Nifer o fyfyrwyr (%)
Llwyddo 1910 90.3 1539 87.8 1398 88.9 1329 88.6 1177 85.0 1033 86.8
Methu 51 2.4 18 1 16 1 15 1 7 0.5 15 1.3
Wedi gadael 86 4.1 88 5 49 3.1 78 5.2 64 4.6 65 5.5
Gohiriwyd 69 3.3 107 6.1 110 7 78 5.2 137 9.9 77 6.5
Cyfanswm 2116 100 1752 100 1573 100 1500 100 1385 100 1190 100

 

professional insights trainee teachers cym

Felly pam mae'r niferoedd wedi gostwng mor sylweddol? Yn 2006, gofynnodd Llywodraeth Cymru i'r Athro John Furlong i gynnal adolygiad am hyfforddiant cychwynnol athrawon. Un o'i ganfyddiadau oedd ein bod yn hyfforddi mwy o athrawon ysgol nag yr ydym eu hangen yng Nghymru. Mae llawer o'r athrawon newydd hyn yn gallu sicrhau swyddi parhaol yng Nghymru neu wedi symud i Loegr, Iwerddon neu ymhellach i gael gwaith. Yn syml, roedd Cymru yn hyfforddi gormod o athrawon ar gyfer ei hanghenion, gyda'r gorgyflenwad hwn yn arbennig o amlwg yn y cyfnod cynradd. Felly, fe benderfynodd Llywodraeth Cymru i dorri niferoedd hyfforddi athrawon yng Nghymru, gyda gostyngiadau blynyddol i'w gweld yn y tabl a diagram uchod.

Fodd bynnag, nid dim ond y gostyngiad yn niferoedd hyfforddi athrawon ysgol sydd o ddiddordeb. Er enghraifft, mae'r data yn dangos bod:

  • Blwyddyn ar ôl blwyddyn, dim ond tua 1% o hyfforddeion sy'n methu â bodloni'r safonau SAC ar ddiwedd eu cwrs a dim ond 0.07% (o'r rhai na ennill SAC) sy'n mynd ymlaen i fethu eu rhaglen Sefydlu statudol
  • Mae gwahaniaethau yn y cyfraddau Methu / tynnu'n ôl / gohirio rhwng sefydliadau.
  • Mae cyfraddau llwyddo yn uwch ymhlith menywod na dynion.
  • Mae tua 35% o athrawon newydd sy'n cwblhau'r hyfforddiant cychwynnol athrawon mewn sefydliadau yng Nghymru yn 25 oed neu drosodd

Nifer yr athrawon ysgol dan hyfforddiant yn ôl sefydliad (ar 1 Awst 2016)


Llwyddo Methu Wedi gadael Gohiriwyd Cyfanswm (%)
Prifysgol Aberystwyth 47 4 10 0 61 5.0
Prifysgol Bangor 246 0 5 20 271 22.5
Prifysgol Metropolitan Caerdydd 300 0 27 22 349 28.9
Prifysgol De Cymru 83 11 2 3 99 8.2
Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant 89 0 2 4 95 7.9
Prifysgol Cymru y Drindod Dewi Sant (Abertawe) 284 0 19 28 331 27.4
Cyfanswm Sefydliadau 1049 15 65 77 1206 100
Canran 87% 1% 5% 6%

Nifer yr athrawon ysgol dan hyfforddiant yn ôl oedran (ar 1 Awst 2016)


Dan 25 25 i 29 30 i 34 35 i 39 40 i 44 45 i 49 50 i 54 55 i 64 Cyfanswm
Llwyddo 698 253 46 26 12 8 5 1 1049
Methu 11 1 2 0 0 1 0 0 15
Wedi gadael 35 13 7 6 2 2 0 0 65
Gohiriwyd 42 22 7 2 2 1 0 1
77
Cyfanswm 786 289 62 34 16 12 5 2
1206
Canran (%) 65.2 24.0 5.1 2.8 1.3 1.0 0.4 0.2 100

Mae'n anodd dadlau nad yw'r toriadau yn nifer yr athrawon ysgol dan hyfforddiant a ddisgrifir uchod oedd y peth iawn i'w wneud. Fodd bynnag, nid yw hynny'n golygu nad yw Cymru wedi cael ei heriau recriwtio yn y blynyddoedd diwethaf. Er enghraifft:

  • Yn draddodiadol, mae wedi bod yn anodd recriwtio ar gyfer rhai pynciau ysgol uwchradd fel STEM a Chymraeg. Yn yr un modd, mae nifer yr ymgeiswyr ar gyfer swyddi cyfrwng Cymraeg yn gyffredinol is.
  • Mae nifer o awdurdodau lleol yng Nghymru yn cael trafferth i recriwtio penaethiaid, yn enwedig mewn ardaloedd gwledig. Yn wahanol i Loegr, nid oes gofyniad o hyd yng Nghymru ar gyfer penaethiaid newydd feddu ar y CPCP

Yr hyn sy'n ddiddorol yw er gwaethaf gostyngiadau blynyddol arfaethedig Llywodraeth Cymru mewn niferoedd hyfforddi, bod 5 o'r 6 sefydliad hyfforddi athrawon yng Nghymru wedi methu â recriwtio i'w targedau yn 2015 ac er ein bod yn disgwyl y ffigurau ar gyfer mis Medi 2016, mae'n ymddangos nad yw hyn gwella eleni. Yn anecdotaidd, ymddengys fod nifer o resymau am hyn, megis:

  • Y gofyniad diweddar i hyfforddeion i feddu ar radd B mewn Mathemateg a Saesneg
  • Gwell cymhellion ariannol i hyfforddi fel athro ysgol yn Lloegr
  • Anawsterau wrth gael swyddi parhaol yng Nghymru. Noder, mae data CGA yn dangos bod dros 80% o athrawon newydd yng Nghymru wedi gorfod cymryd contractau cyfnod penodol neu waith cyflenwi
  • Cyhoeddusrwydd negyddol am ansawdd yr hyfforddiant yng Nghymru

Felly beth sy'n digwydd nesaf? Disgwylir cynnydd yn y gyfradd genedigaethau, sy'n golygu efallai y bydd angen mwy o athrawon ysgol. Mae'r penderfyniad ar gyfer tâl ac amodau athrawon yn cael eu datganoli i Gymru a allai gael effaith ar recriwtio a chadw staff yn y dyfodol. Mae dyhead y llywodraeth ar gyfer miliwn o siaradwyr Cymraeg erbyn 2050. Hefyd, mae deinameg y gweithlu yn newid gyda chynnydd enfawr yn y defnydd o staff cymorth dysgu yn y blynyddoedd diwethaf (dros 32,000 mewn ysgolion a cholegau AB wedi ymuno â Chofrestr CGA ers mis Ebrill 2016). Mae'r rhain i gyd yn ffactorau i'w hystyried wrth gynllunio gweithlu yn y dyfodol yn ein hysgolion.

Mae Llywodraeth Cymru hefyd wedi cyhoeddi diwygio. Yn dilyn adroddiad pellach gan yr Athro Furlong yn 2015, mae newidiadau i gynnwys rhaglenni hyfforddiant athrawon ysgol o 2019 yn cael eu cynllunio a llwybrau seiliedig ar gyflogaeth hefyd dan ystyriaeth, yn dilyn penderfyniad i derfynu Teach First Cymru.

Felly mae'n deg i ddweud bod recriwtio a chadw athrawon ysgol yng Nghymru yn ddarlun hynod ddiddorol a dweud y lleiaf! Gwyliwch allan am fwy o ddadansoddi a mewnwelediadau o CGA ar y pwnc hwn yn y misoedd nesaf.


Cwcis

Mae gwefan CGA yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori ein gwefan, rydych yn cytuno i’n defnydd o gwcis. Am fwy o fanylion am gwcis a sut i’w rheoli, yna darllenwch ein polisi preifatrwydd.