Drwy'r Gofrestr ymarferwyr addysg rydym wedi bod yn casglu data ar athrawon yng Nghymru am 15 mlynedd. Yn yr amser hwnnw, rydym wedi gofyn i gofrestreion am ystod o ddata am eu hunain, megis oedran, rhyw ac anabledd. Mae casglu a dadansoddi'r math hwn o ddata wedi ein galluogi i gyhoeddi gwybodaeth ar bynciau megis; cymarebau rhwng athrawon gwrywaidd a benywaidd yn ôl sector; a'r rhaniad rhwng y rhywiau ymhlith penaethiaid. Mae peth o'r wybodaeth yma wedi ymddangos mewn cyhoeddiadau gan sefydliadau uchel eu proffil eraill, e.e. 'Pwy Sy'n Rhedeg Cymru?' (2014) gan y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol.

Ers sefydlu'r Gofrestr, fodd bynnag, rydym wedi sylwi bod gwybodaeth ar anabledd wedi aros yn yr unfan ar hyd yr amser. Mae ein data yn dangos mai dim ond 0.2% o athrawon cofrestredig sy'n uniaethu â bod ag anabledd, ac nid yw'r canran hwn wedi newid.

Nifer o athrawon ysgol sydd wedi cofrestru â CGA sydd wedi gwneud datganiad ynglŷn â'u hanabledd.

  Mawrth
2011
(%) Mawrth
2012
(%) Mawrth
2013
(%) Mawrth
2014
(%) Mawrth
2015
(%) Mawrth
2016
(%)
Do 106 0.3 101 0.3 98 0.3 85 0.2 75 0.2 78 0.2
Naddo 38664 99.7 38189 99.7 37764 99.7 37588 99.8 37280 99.8 36873 99.8
Cyfanswm 38770 100 38290 100 37862 100 37673 100 37355 100 36951 100

 

Credwn nad yw'r ffigwr yma'n cael ei adrodd yn ddigonol. Yn ôl Y Swyddfa Ystadegau Gwladol, mae tua 26% o boblogaeth Cymru'n fwyaf tebygol o fod â salwch neu anabledd hirdymor sy'n eu cyfyngu nhw.

Fel sefydliad, rydym wedi mabwysiadu'r 'model cymdeithasol' o anabledd Yn ymarferol, golyga hyn bod cofrestres sy'n ystyried eu hun o fod ag anabledd yn dewis rhannu'r wybodaeth bersonol hon gyda ni. Dylwn bwysleisio nad yw'r wybodaeth hon ar gael drwy chwiliadau cyhoeddus o'r Gofrestr.

Estynnwyd y Gofrestr yn 2015 i gynnwys athrawon addysg bellach (AB), ac yn 2016 i gynnwys gweithwyr cymorth dysgu ysgol ac AB, felly megis dechrau yw'r broses o gasglu data am y grwpiau hyn. Rydym yn annog pob cofrestrai i sicrhau bod eu cofnodion mor gyflawn â phosibl. Gallwch gyrchu'ch cofnod drwy FyCGA.

Ond beth ydym am ei wybod?

Rydym eisiau deal mwy am y gweithwyr proffesiynol sy'n gweithio gyda ni oherwydd mae gwybodaeth a dealltwriaeth gywir yn ein helpu i gydnabod materion sydd â'r potensial i effeithio gwahanol grwpiau, a gallwn gynnig arweiniad ar sut i'w goresgyn. Er enghraifft, fe wnaeth Cyngor Addysgu Cyffredinol yr Alban (GTCS) gynnal ymchwil yn edrych ar brofiadau athrawon newydd gymhwyso ag anableddau, ac fe wnaeth Cyngor Addysgu Cyffredinol Lloegr gynt (GTCE) gyhoeddi '‘Removing barriers, promoting opportunities’ (2011).

Beth yw'r rhwystrau wrth ddatgelu gwybodaeth bersonol?

Mae gan Anabledd Cymru hyn i'w ddweud am y rhwystrau rhag datgelu:

Mae rhwystrau o ran agwedd yn bodoli:- sut mae cyflogwr yn rhagdybio ar sail eich amhariad, h.y. allwch chi wneud y swydd?

Mae diffyg gwybodaeth am fynediad i waith felly mae rhwystrau o ran gwybodaeth yn bodoli:

Mae rhwystrau corfforol yn bodoli o ran cynllun a mynediad i adeiladau ysgol neu goleg a diffyg hyblygrwydd o ran ble gall athrawon anabl addysgu i ystyried gofynion mynediad h.y. a ydyw'n bosibl i addysgu dosbarth ar y llawr gwaelod os nad oes lifftiau i loriau eraill os nad oes modd i athro ddefnyddio'r grisiau?

Mae hefyd dryswch am addasiadau rhesymol, beth sy'n rhesymol i'r cyflogwr a beth sy'n rhesymol i'r cyflogai anabl yn amrywio'n aml. Mae'n faes annelwig sy'n gofyn am gyfaddawdu.

Ond rydym hefyd yn cydnabod mai ein dyletswydd ni yw gwneud achos argyhoeddiadol i gofrestreion o'r grym y gall data ei gael fel sail tystiolaeth ar gyfer datblygu polisi ar raddfa genedlaethol.

Draw atoch chi

Os hoffech fynegi'ch barn ar y pwnc hwn neu sut y gallwn annog cofrestreion i gwblhau eu cofnod, byddwn yn hapus i glywed wrthych chi. Anfonwch e-bost at Mae'r cyfeiriad e-bost hwn wedi'i warchod rhag robotiaid sbam. Rhaid i chi alluogi JavaScript i'w weld.

Am ragor o ystadegau a dadansoddiadau o'r gweithlu, cliciwch yma.

Am gymorth neu gefnogaeth, gallwch gysylltu â Education Support Partnership.

Cwcis

Mae gwefan CGA yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori ein gwefan, rydych yn cytuno i’n defnydd o gwcis. Am fwy o fanylion am gwcis a sut i’w rheoli, yna darllenwch ein polisi preifatrwydd.