Cyngor y Gweithlu Addysg

Ffôn: 029 2046 0099 | E-bost: gwybodaeth@cga.cymru | Twitter: @ewc_cga | Linkedin

search cym apply Cym
plp Cym hearings cym

Newyddion diweddaraf

Gweithwyr Ieuenctid a Gweithwyr Cymorth Ieuenctid: Diweddarwch Eich Cofnod

Fe gysyllton ni â holl weithwyr ieuenctid a gweithwyr cymorth ieuenctid yn ddiweddar i'w gofyn i chi ddiweddaru eich cofnod...

Nifer y Staff Cefnogi Dysgu Ysgol yng Nghymru yn Rhagori ar y Nifer o Athrawon

Dengys data newydd a gyhoeddwyd gan Gyngor y Gweithlu Addysg (CGA) fod mwy o staff cefnogi dysgu nag athrawon cofrestredig yn...

Cyflwyno Dull Arloesol i Addysg Gychwynnol Athrawon yng Nghymru

Mae’r rhaglenni addysg gychwynnol athrawon cyntaf sydd wedi’u hachredu gan Fwrdd Achredu Addysg Gychwynnol Athrawon (AGA)...

Yr Athro Andy Hargreaves ar Ganol y Llwyfan yn Siarad yn Broffesiynol 2019 CGA

Yr Athro Andy Hargreaves fydd yn cyflwyno pedwaredd ddarlith flynyddol Cyngor y Gweithlu Addysg (CGA), Siarad yn...

Cyhoeddi Adroddiad Blynyddol Priodoldeb i Ymarfer ar gyfer 2018-19

Heddiw, cyhoeddwn ein Hadroddiad Blynyddol Priodoldeb i Ymarfer. Mae'r adroddiad yn rhoi crynodeb o waith achosion priodoldeb...

Cod Ymddygiad ac Ymarfer Proffesiynol Diwygiedig CGA yn Dod i Rym

Ar 1 Medi 2019, daeth Cod Ymddygiad ac Ymarfer Proffesiynol diwygiedig CGA i rym. Mae'r Cod yn penodi'r safonau a ddisgwylir...

CGA yn Penodi Cadeirydd Newydd i’w Fwrdd Achredu Addysg Gychwynnol Athrawon (AGA)

Mae Cyngor y Gweithlu Addysg (CGA) wrth ei fodd cael cyhoeddi penodiad Dr Hazel Hagger fel Cadeirydd i’w Fwrdd Achredu Addysg...

Cyhoeddi Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon CGA ar gyfer 2018-19

Cyhoeddon ni ein Hadroddiad Blynyddol a Chyfrifon ar gyfer 2018-19 yn ddiweddar. Noda'r cyhoeddiad ein cyfnod pedair blynedd...

Llongyfarchiadau - Tystysgrifau SAC ar eu Ffordd i Athrawon Ysgol Sydd Newydd Gymhwyso

Hoffai Cyngor y Gweithlu Addysg longyfarch holl fyfyrwyr hyfforddiant cychwynnol athrawon sydd wedi cyrraedd Statws Athro...

tanysgrifiwch in cylchlythyr

John Furlong - 'Addysgu Athrawon Yfory'

1 Ebrill 2015 - John Furlong yn cyflwyno'i adroddiad ar opsiynau ar gyfer dyfodol addysg gychwynnol i athrawon yng Nghymru – 'Addysgu Athrawon Yfory'

John Furlong photo

Ar ddechrau mis Mawrth, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru fy adroddiad ar ddyfodol addysg gychwynnol i athrawon yng Nghymru – 'Addysgu Athrawon Yfory'. Mae'r adroddiad yn un o blith nifer o fesurau gwahanol sy'n cael eu hystyried gan y Llywodraeth er mwyn gwella ansawdd addysg yng Nghymru.
Gwyddom o dystiolaeth ryngwladol mai'r un peth pwysicaf y gellir ei wneud i wella ansawdd yw buddsoddi yn y proffesiwn addysgu. Mae hynny'n golygu gwneud tri pheth. Yn gyntaf, denu'r ymgeiswyr gorau posibl i'r proffesiwn– pobl sy'n abl yn academaidd ac sy'n meddu ar y natur a'r tueddfryd cywir ar gyfer addysgu. Yn ail, cynnig yr addysg a'r hyfforddiant cychwynnol gorau posibl i athrawon. Ac yn drydydd, cynnig cymorth parhaus fel y gall athrawon adfywio a datblygu trwy gydol eu gyrfaoedd. Mae fy adroddiad yn canolbwyntio ar y ddau gyntaf o'r gorchmynion hyn ond mae'n amlwg fod cysylltiadau clir â datblygiad proffesiynol parhaus hefyd.

Felly mae addysg gychwynnol i athrawon yn bwysig iawn, ond yng Nghymru, mae angen ei newid am ddau reswm. Yn gyntaf, gan ein bod yn gwybod o adroddiadau Estyn ac adroddiadau eraill a gynhaliwyd yn y ddwy flynedd ddiwethaf nad yw ansawdd y ddarpariaeth bresennol cystal ag y dylai fod; nid yw'n bodloni'r safon o ran yr hyn y mae tystiolaeth ryngwladol yn ei ddangos yn arfer da o bell ffordd. Yn ail, gan fod Adolygiad Donaldson o'r Cwricwlwm ac Asesu yng Nghymru a gyhoeddwyd ym mis Chwefror yn codi'r safonau o ran yr hyn a fydd yn ddisgwyliedig o athrawon yn y dyfodol.
Mae'r Athro Donaldson yn cynnig rhoi mwy o reolaeth i athrawon dros beth i'w addysgu, sut i addysgu a sut i asesu eu myfyrwyr; bydd hyn, mae'n dadlau, yn rhyddhau creadigrwydd y proffesiwn ac yn gwella ansawdd yn ein hysgolion. Yn bersonol, mae ei gynigion wedi fy nghyffroi, ond byddant yn anorfod yn codi lefel yr hyn sy'n cael ei fynnu gan athrawon. Os oes amodau llai manwl gan y llywodraeth, yna bydd angen i bob athro wybod 'pam' addysgu a 'sut, nid yn unig 'beth' i'w addysgu.

Felly, sut mae angen i addysg gychwynnol i athrawon yng Nghymru newid? Mae fy adroddiad yn awgrymu bod angen i ni gryfhau cyfraniad prifysgolion ac ysgolion a'r modd y mae'r naill bartner a'r llall yn gweithio gyda'i gilydd. Mae gan brifysgolion lawer iawn i'w gynnig o bosibl, ond nid wyf yn meddwl bod y trefniadau presennol yn manteisio ar hynny'n briodol. Yn rhy aml, mae prifysgolion yn canolbwyntio ar hyfforddiant ymarferol sydd mewn gwirionedd yn gallu cael ei wneud yn llawer gwell mewn ysgolion. Mae angen i brifysgolion ychwanegu rhywbeth gwahanol, gan ddefnyddio gwaith ymchwil, ar theori, a defnyddio eu gwybodaeth am arfer gorau mewn ysgolion ledled Cymru ac yn rhyngwladol.
Ar yr un pryd, rwyf am i ni gryfhau cyfraniad ysgolion. Rwyf am iddynt allu cymryd y prif gyfrifoldeb am rannau allweddol o raglenni ac rwyf am i'w cyfraniad gael ei gydnabod yn llawn. Pan fydd ysgolion yn cymryd cryn dipyn o gyfrifoldeb mewn addysg athrawon, fel y mae rhai ohonynt eisoes yn ei wneud, yna rwyf am weld hynny'n cael ei gydnabod gan lywodraethwyr, gan awdurdodau lleol ac yn fwyaf penodol gan Estyn.

Er mwyn gwella ansawdd y ddarpariaeth, rwyf wedi nodi 9 argymhelliad penodol i'w Llywodraeth eu hystyried. Mae'r rhain yn cynnwys cynnig i ddatblygu set newydd o 'safonau' proffesiynol ar gyfer addysg gychwynnol i athrawon. Mae angen i'r rhain fod yn fwy cyfoethog na'r safonau presennol – nid yn canolbwyntio ar yr hyn y mae athrawon newydd gymhwyso yn 'gallu gwneud' yn unig – ond yr hyn y mae'n rhaid iddynt ei wybod a'i ddeall hefyd. Wedyn, mae angen i'r safonau newydd hyn gael eu cysylltu'n glir â safonau proffesiynol eraill er mwyn cefnogi dilyniant.

Rwyf hefyd wedi cynnig sefydlu gweithdrefn achredu newydd gyda Bwrdd Achredu Addysg Athrawon a sefydlwyd o fewn Cyngor y Gweithlu Addysg yng Nghymru. Bydd angen i brifysgolion a'u hysgolion partner wneud cais am achrediad, a chael eu hailachredu bob pum neu chwe blynedd, yn union fel hyfforddiant prifysgol ar gyfer meddygon neu gyfreithwyr neu gyfrifwyr. Bydd hyn yn galluogi'r Bwrdd Achredu i nodi'n annibynnol yr hyn y dylai hyfforddiant da ei gynnwys yn ei farn ef - o ran cwricwlwm eang ac o ran yr hyn y mae angen i brifysgolion a'u hysgolion partner ei ddarparu. Bydd hyn yn golygu y bydd y proffesiwn ei hun, yn y dyfodol, yn yr un modd â'r Alban, yn cymryd rhan flaenllaw mewn goruchwylio'r addysg gychwynnol i athrawon.

Safonau newydd a gweithdrefnau achredu newydd sydd wrth wraidd fy nghynigion ond mae rhai eraill hefyd. Rwyf wedi cynnig hefyd y dylid ymestyn y llwybr israddedig ar gyfer athrawon cynradd o dair i bedair blynedd. Byddai hyn yn golygu ei fod yn debyg i gyrsiau ar gyfer israddedigion yn Yr Alban, Gogledd Iwerddon a Gweriniaeth Iwerddon sydd i gyd yn denu ymgeiswyr o safon gryn dipyn yn uwch yn gyson na'r hyn a geir yng Nghymru ar hyn o bryd. Ac yn olaf, rwyf wedi cynnig y dylai'r llywodraeth gryfhau ymchwil addysgegol yng Nghymru trwy fuddsoddi mewn rhwydwaith o grwpiau ymchwil ledled y wlad mewn meysydd allweddol sydd eu hangen i ategu gwaith addysg athrawon. Ar hyn o bryd, does bron dim capasiti ymchwil yng Nghymru mewn meysydd allweddol fel addysg ddwyieithog, addysgu Mathemateg a Gwyddoniaeth neu'r Cyfnod Sylfaen. Hebddo, sut gall y sector ddilyn hynt a helynt datblygiadau yn rhyngwladol heb sôn am system 'hunanwella'?

Mae'n gyfnod tyngedfennol heddiw o ran addysg yng Nghymru. Os yw'r proffesiwn addysgu am gyfrannu'n briodol at godi safonau yn ein hysgolion, yna mae angen math o addysg gychwynnol i athrawon sy'n eang yn hytrach na chyfyngedig, un sy'n rhoi i athrawon eu hunain y sgiliau, y wybodaeth a'r tueddiadau i arwain y newidiadau sydd eu hangen. Yn ffodus i Gymru, mae ganddi nifer fawr o unigolion a sefydliadau sydd wedi ymrwymo'n fawr i addysg gychwynnol i athrawon o ansawdd da. Pan fydd yn glir pa un o'r opsiynau rwyf wedi'u nodi y mae Llywodraeth Cymru yn dymuno'i mabwysiadu, yna rwy'n siŵr y bydd y sector yn manteisio ar y cyfleoedd y maent yn eu darparu, gan gydweithio i roi i Gymru ansawdd yr addysg athrawon sy'n angenrheidiol ar gyfer y dyfodol.

Mae John Furlong yn Athro Emeritws Addysg ym Mhrifysgol Rhydychen. Mae ei adroddiad ar gael yn http://gov.wales/docs/dcells/publications/150309-teaching-tomorrows-teachers-final.pdf 

John Furlong
Emeritus Professor of Education, University of Oxford

Dechreuodd John Furlong ar ei yrfa fel athro mewn ysgol gyfun yng nghanol Llundain, gan astudio ar gyfer PhD ar yr un pryd. Symudodd wedyn i faes addysg uwch ac mae wedi gweithio mewn saith prifysgol wahanol; bu'n athro mewn pedair o'r prifysgolion hynny ac yn bennaeth adran mewn tair ohonynt. Ei swydd olaf oedd Cyfarwyddwr Adran Addysg Prifysgol Rhydychen, swydd a ddaliodd am ddeng mlynedd bron. Yn ystod ei yrfa, mae John wedi arwain nifer fawr o brosiectau ymchwil addysgol, wedi addysgu'n helaeth ar bob lefel o'r system ac wedi cyhoeddi mwy na 100 o erthyglau a llyfrau. Enillodd ei lyfr diweddaraf 'Education - an anatomy of the discipline' wobr gyntaf gan Gymdeithas Astudiaethau Addysgol y Deyrnas Unedig yn ddiweddar.

Mae John wedi bod ag amrywiaeth o rolau cenedlaethol a rhyngwladol ym maes addysg: pwyllgor gwaith cenedlaethol UCET (1992-7); Llywydd BERA (2003-5); Cadeirydd ymchwiliad BERA/RSA i ymchwil ac addysg athrawon (2014). Bu'n aelod o banelau addysg RAE/REF y Deyrnas Unedig yn 2008 a 2014 ac yn gynullydd panel Addysg RAE Hong Kong 2014. Addysg broffesiynol athrawon yw un o themâu allweddol ei waith ac mae wedi cadeirio a chymryd rhan mewn pum adolygiad cenedlaethol o addysg athrawon ar ran gwahanol lywodraethau (Cymru 2006; Brunei 2008; Iwerddon 2012; Gogledd Iwerddon 2014). Mae'n Gymrawd o'r Academi Gwyddorau Cymdeithasol ac ar hyn o bryd yn gynghorydd ar addysg athrawon i lywodraeth Cymru. Cyhoeddwyd ei adroddiad 'Addysgu Athrawon Yfory: opsiynau ynglŷn â dyfodol addysg gychwynnol athrawon yng Nghymru' gan Lywodraeth Cymru mis Mawrth eleni.