Croeso i Flog CGA – 'Sôn'.

Mae'r blog yn gartref i ystod o sylwadau ynghylch materion addysg a materion proffesiynol, yr ydym yn gobeithio y byddant o ddiddordeb i chi. Barn yr awduron eu hunain ydyw ym mhob achos.

Os oes gennych unrhyw awgrymiadau neu syniadau ar gyfer 'Sôn', cysylltwch â Mae'r cyfeiriad e-bost hwn wedi'i warchod rhag robotiaid sbam. Rhaid i chi alluogi JavaScript i'w weld. 

Rocio Cifuentes Pic SeneddPan oeddwn i’n tyfu i fyny yn Abertawe yn y 1980au ‘doedd dim pobl frown eraill yn fy nosbarth i, a phan es i’r ysgol gyfun, dim ond llond llaw oedd yn yr ysgol gyfan. Mae pobl yn codi eu haeliau pan dwi’n dweud pobl ‘frown’ nawr, ond dwi’n meddwl ei bod yn ffordd fwy cywir o sôn am bobl nad ydyn nhw’n ‘wyn’. Efallai y dylem ni ddweud ‘lleiafrifoedd ethnig’ neu bobl ‘o leiafrifoedd ethnig’, ond yr hyn rydyn ni’n ei olygu yw pobl y mae eu croen yn bennaf a’u nodweddion corfforol eraill fel eu gwallt, eu llygaid neu eu trwyn yn dangos eu bod yn bobl sy’n dod o rywle arall. Efallai bod pobl eraill wedi cael profiad gwahanol, ond i mi, heblaw am fod ag enw anodd ei ynganu, gorfod esbonio ‘o ble’ roeddwn i’n dod, a’m rhieni’n siarad ag acen dramor gref, ‘doedd fawr ddim byd arall yn wahanol yn fy mhrofiad nac yn y ffordd y cefais fy nhrin yn yr ysgol nac yng Nghymru. (Roeddwn i hefyd yn ffoadur, ond ‘doedd hynny ddim fel petai’n gymaint o beth mawr bryd hynny chwaith).

Heddiw, dwi’n ofni bod pethau’n wahanol iawn, a thrist yw dweud eu bod yn waeth o lawer nag yr oedden nhw bryd hynny. Heddiw fi yw Cyfarwyddwr Tîm Cymorth Ieuenctid Ethnig Cymru, sef elusen Cymru gyfan sy’n cynorthwyo pobl ifanc, teuluoedd ac unigolion o leiafrifoedd ethnig yng Nghymru. Mae’r elusen yn cyflogi rhyw 35 o staff sy’n cael cyswllt rheng flaen â phlant a phobl ifanc o gefndiroedd ethnig lleiafrifol – ac sy’n wynebu gelyniaeth gynyddol oherwydd lliw eu croen, oherwydd eu crefydd, oherwydd yr iaith mae eu rhieni’n ei siarad, neu oherwydd ‘dydyn nhw ddim o’r fan hyn’.

Mae hiliaeth a’r agwedd ddiweddaraf arni, sef Islamoffobia, wedi bod ar gynnydd yng Nghymru, yn ôl pob tebyg ers ymosodiadau terfysgol 9/11 yn Efrog Newydd ac ymosodiadau 7/7 yn Llundain; ar ôl y rheiny daeth y ‘Rhyfel yn erbyn Terfysgaeth’ i bob pwrpas yn ‘Rhyfel yn erbyn Islam’ gyda Mwslimiaid yn dod yn brif elyn ac yn cael eu disgrifio yn aml fel ‘bygythiad i’n ffordd o fyw’. I unrhyw un dan 18 oed – y realiti ar ôl 9/11 yw'r unig beth mae’n gyfarwydd ag ef erioed.

Felly, ‘does dim syndod ein bod yn clywed plant Mwslimaidd yn dweud wrthym eu bod, o oedran ifanc, wedi cael eu galw’n ‘derfysgwyr’, ‘Osama bin Laden’, ‘Pacis’, ‘bomwyr sy’n cyflawni hunanladdiad’, wedi cael pobl yn poeri atynt, pobl yn tynnu eu pensgarffiau, neu wedi cael eu hanwybyddu ar gaeau chwarae. A bod hyn wedi mynd yn waeth o lawer yn sgil ymosodiad terfysgol, boed yn y Deyrnas Unedig neu mewn gwlad arall. Yr hyn sy’n syndod yw’r diffyg cymorth y dywedant iddynt ei gael mewn ysgolion. Dywedodd un plentyn oedran ysgol uwchradd wrthym fod ei athro ysgol wedi dweud wrth y dosbarth i fod yn ofalus oherwydd gallai’r terfysgwyr dargedu eu hysgol nhw nesaf – roedd hyn wedi dychryn y dosbarth cyfan ac wedi gwneud i’r plant Mwslimaidd yn y dosbarth deimlo’n anghyfforddus iawn.

Mae’n gwbl amlwg ond, ysywaeth, mae angen ail-ddweud dro ar ôl tro, pan fo un Mwslim yn cyflawni trosedd ofnadwy, nid yw hynny’n golygu bod y 2 filiwn a mwy o Fwslimiaid eraill sy’n byw yn y Deyrnas Unedig yn droseddwyr posibl, ac yn arbennig nid plant.

Yn fwy diweddar, yn dilyn y bleidlais ar Brexit, mae’r heriau wedi ehangu, ac nid dim ond pobl o hil neu grefydd gwahanol sy’n cael eu trin yn wahanol ac fel pobl nad oes croeso iddynt – erbyn hyn mae’r un peth yn digwydd i bobl a ddaeth yma’n gyfreithlon o Wlad Pwyl, Romania, yr Almaen, Sbaen a gwledydd eraill yr Undeb Ewropeaidd. Mae plant a phobl ifanc ag acen wahanol neu gyfenw gwahanol wedi cael eu targedu ac wedi cael pobl yn gofyn iddynt pryd maen nhw’n mynd adref. I blant y mae Cymru’n gartref iddynt erioed, mae hyn yn gythryblus, yn frawychus ac yn ddi-alw-amdano.

Pam mae hyn yn digwydd ar hyn o bryd? Pam mae cynifer o bobl yn meddwl bod ‘gormod’ o bobl ‘yn dod draw ’ma’ pan mewn gwirionedd mae gan Gymru, fel unrhyw wlad arall, haen ar ôl haen o bobl sydd wedi mudo ac ymgartrefu yma o bob cwr o’r byd – o’r Eidal, Somalia, Gwlad Pwyl a Bangladesh – ac mae’n gyfoethocach o’r herwydd. Ac mae mudo’n gweithio’r ddwy ffordd – mae hanes mudo o Gymru i Batagonia, Sbaen, Awstralia, America, a rhywfaint o hynny’n dreisgar a gwaedlyd. Eto i gyd mae’r rhan fwyaf ohonom yn tybio bod gennym hawl i ‘deithio’ (nid ‘mudo’) i ba wlad bynnag y mynnwn, a hyd yn oed aros yno os dymunwn hynny – fe ddown i’n expats felly.

I ysgolion ac addysgwyr, helpu disgyblion i ddeall a dysgu’r ffeithiau a’r hanes am hil, ffoaduriaid, mudo a Mwslimiaid yw un o’r heriau mwyaf ac un o’r cyfleoedd mwyaf sydd ganddynt, ac eto fe ymddengys nad yw disgyblion yn cael eu haddysgu ryw lawer am y pynciau hyn ar hyn o bryd. Yn Nhîm Cymorth Ieuenctid Ethnig Cymru rydym yn mynd i ysgolion yn rheolaidd i roi gwersi ar y pynciau hyn ac fel arfer fe’u rhoddir gan staff y Tîm sy’n amrywiol ac yn cynnwys pobl frown, Mwslimiaid, ffoaduriaid ac ati. Y profiad wyneb yn wyneb hwn o gyfarfod a siarad â phobl o’r grwpiau hyn sy’n cael yr effaith fwyaf ar eu hagweddau a’u dealltwriaeth. Mae’r cwricwlwm ysgol newydd a luniwyd gan Donaldson yn anelu at helpu disgyblion yng Nghymru i ddod yn ‘ddinasyddion Cymru a’r byd sy’n foesegol wybodus’. I wireddu’r uchelgais hwn, mae angen i ysgolion sicrhau eu bod yn rhoi i’w disgyblion y wybodaeth, yr offer a’r negeseuon iawn i barchu dynoliaeth a hawliau dynol eu cyd-ddisgyblion heb ystyried eu hil, crefydd, iaith na man eu geni. Mewn cyfnod ôl-Brexit, ac ôl-Trump, mae’n bwysicach nag erioed inni i gyd ymgymryd â’r her hon, oherwydd os ydyn ni’n goddef hyn, pwy a ŵyr beth ddaw nesaf?

Rocio Cifuentes
Cyfarwyddwr Tîm Cymorth Ieuenctid Ethnig Cymru

Mae Rocio Cifuentes yn ferch I ffoaduriaid gwleidyddol o Chile. Cafodd ei geni yno cyn ymgartrefu yn Abertawe ym 1977. Wedi'i addysgu yn Abertawe, fe aeth ymlaen i fynychu Prifysgol Caergrawnt, lle graddiodd mewn Gwyddorau Gymdeithasol a Gwleidyddol.

Mae EYST yn sefydliad blaenllaw sy'n hyrwyddo integreiddio cymunedol a chydlyniant cymunedol ac er 2017, EYST fu Corff Arweiniol Penodedig Hil Cymru.

Ar hyn o bryd mae hi'n astudio'n rhan-amser ar gyfer PhD mewn Pobl Ifanc ac Eithafiaeth ym Mhrifysgol Abertawe.

Cwcis

Mae gwefan CGA yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori ein gwefan, rydych yn cytuno i’n defnydd o gwcis. Am fwy o fanylion am gwcis a sut i’w rheoli, yna darllenwch ein polisi preifatrwydd.