Cyngor y Gweithlu Addysg

Ffôn: 029 2046 0099 | E-bost: gwybodaeth@cga.cymru | Twitter: @ewc_cga | Linkedin

search cym apply Cym
plp Cym hearings cym

Newyddion diweddaraf

Gweithwyr Ieuenctid a Gweithwyr Cymorth Ieuenctid: Diweddarwch Eich Cofnod

Fe gysyllton ni â holl weithwyr ieuenctid a gweithwyr cymorth ieuenctid yn ddiweddar i'w gofyn i chi ddiweddaru eich cofnod...

Nifer y Staff Cefnogi Dysgu Ysgol yng Nghymru yn Rhagori ar y Nifer o Athrawon

Dengys data newydd a gyhoeddwyd gan Gyngor y Gweithlu Addysg (CGA) fod mwy o staff cefnogi dysgu nag athrawon cofrestredig yn...

Cyflwyno Dull Arloesol i Addysg Gychwynnol Athrawon yng Nghymru

Mae’r rhaglenni addysg gychwynnol athrawon cyntaf sydd wedi’u hachredu gan Fwrdd Achredu Addysg Gychwynnol Athrawon (AGA)...

Yr Athro Andy Hargreaves ar Ganol y Llwyfan yn Siarad yn Broffesiynol 2019 CGA

Yr Athro Andy Hargreaves fydd yn cyflwyno pedwaredd ddarlith flynyddol Cyngor y Gweithlu Addysg (CGA), Siarad yn...

Cyhoeddi Adroddiad Blynyddol Priodoldeb i Ymarfer ar gyfer 2018-19

Heddiw, cyhoeddwn ein Hadroddiad Blynyddol Priodoldeb i Ymarfer. Mae'r adroddiad yn rhoi crynodeb o waith achosion priodoldeb...

Cod Ymddygiad ac Ymarfer Proffesiynol Diwygiedig CGA yn Dod i Rym

Ar 1 Medi 2019, daeth Cod Ymddygiad ac Ymarfer Proffesiynol diwygiedig CGA i rym. Mae'r Cod yn penodi'r safonau a ddisgwylir...

CGA yn Penodi Cadeirydd Newydd i’w Fwrdd Achredu Addysg Gychwynnol Athrawon (AGA)

Mae Cyngor y Gweithlu Addysg (CGA) wrth ei fodd cael cyhoeddi penodiad Dr Hazel Hagger fel Cadeirydd i’w Fwrdd Achredu Addysg...

Cyhoeddi Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon CGA ar gyfer 2018-19

Cyhoeddon ni ein Hadroddiad Blynyddol a Chyfrifon ar gyfer 2018-19 yn ddiweddar. Noda'r cyhoeddiad ein cyfnod pedair blynedd...

Llongyfarchiadau - Tystysgrifau SAC ar eu Ffordd i Athrawon Ysgol Sydd Newydd Gymhwyso

Hoffai Cyngor y Gweithlu Addysg longyfarch holl fyfyrwyr hyfforddiant cychwynnol athrawon sydd wedi cyrraedd Statws Athro...

tanysgrifiwch in cylchlythyr

Jess Turner - Mae addysg gwych yn gofyn am waith tîm cyfan

Jess Turner Article ImageO 1 Ebrill 2016, bydd gofyn i weithwyr cymorth dysgu mewn ysgolion a cholegau addysg bellach yng Nghymru gofrestru â CGA, ac yn ôl y Cyngor, bydd 28,000 o gofrestreion newydd yn ymuno â'u rhestr, gyda chyfran deg ohonynt yn aelodau o'n hundeb.

Cred UNISON yw bod staff cefnogi wedi aros am lawer gormod o amser am y cydnabyddiaeth maent yn eu haeddu am chwarae rhan mor bwysig yn addysg ein pobl ifanc. Ac nid dim ond staff cymorth 'dysgu' chwaith – mae'r rhan fwyaf o fyfyrwyr, staff a rhieni yn gwybod bod addysgu yn ymdrech tîm – o'r person sy'n eich croesawu wrth y drws, i'r gofalwyr, staff arlwyo, y staff technegol, goruchwylwyr cinio, y bobl sy'n rhedeg y clwb brecwast, staff llyfrgell a'r rôlau pwrpasol eraill sy'n cadw ysgol neu goleg i fynd.

Felly, beth am ganolbwyntio ar y rheiny fydd yn cael eu cofrestru o 1 Ebrill – staff cymorth dysgu. Daw'r cynnydd yn nifer gweithwyr cymorth dysgu yn sgil cyflwyno polisi, megis cymharebau disgyblion a chefnogaeth anghenion dysgu ychwanegol a lleihau llwyth gwaith athrawon. Nid yw felly'n ffenomen sydd wedi digwydd dros nos. Nid yw chwaith yn rhywbeth y gellir ei ddadwneud (ac nid ydym am weld hynny'n digwydd chwaith).

Er bod staff cymorth dosbarth wedi bod gweithio mewn ysgolion ers blynyddoedd, arweiniodd cyflwyno cytundeb llwyth gwaith yng Nghymru a Lloegr yn 2003 - a gynlluniwyd er mwyn lleihau pwysau gwaith athrawon - at yr adleoli helaeth o weithwyr cymorth dysgu yn yr ystafell ddosbarth, o gefnogaeth CALU lefel uwch, cymorth gweinyddol, cymorth i ddisgyblion dan gyfarwyddyd ac ymyrraeth bersonol wedi ei hanelu at wella cyrhaeddiad a chefnogi'r rheiny ag anghenion dysgu ychwanegol. Yn Nghymru, mae cyflwyno'r cyfnod sylfaen yn 2008 wedi cynyddu'r galw am ragor o weithwyr cymorth dysgu i gydweithio ag athrawon sy'n addysgu plant 3-7 oed.

Mae cofrestru gweithwyr cymorth dysgu â CGA (ynghyd ag athrawon a darlithwyr) yn cadarnhau eu lle a pha mor hanfodol ydynt i'r system addysg yng Nghymru.

Fe wyddwn drwy ein harolwg o arweinwyr ysgol, (The Evident Value of Teaching Assistants, UNISON 2013), bod bron i 100% yn dweud eu bod yn gwerthfawrogi'r berthynas rhwng gweithwyr cymorth dysgu a disgyblion. Cafwyd nifer o sylwadau ar feysydd lle roeddent yn teimlo bod cynorthwywyr dysgu yn werthfawr, gan gynnwys eu sgiliau a'u harbenigedd, caniatáu mwy o ddewis yn y cwricwlwm, dilyniant ar draws cyfnodau pontio, gwybodaeth leol, gwybodaeth arbenigol AAA, cefnogaeth ar gyfer disgyblion sydd fwyaf agored i niwed, y gallu i weithredu ymyraethiau ac adrodd yn ôl i staff addysgu ymhlith meysydd eraill.

Felly, beth yw barn ein haelodau am gofrestru proffesiynol?

Dros y misoedd diwethaf, rydym wedi cynnal miloedd o sgyrsiau â'n haelodau sy'n weithwyr cymorth dysgu er mwyn eu paratoi ar gyfer cofrestru. Mae'r paratoi diwyd hwn yn atgyfnerthu'r gwaith a gyflawnwyd dros y tair blynedd diwethaf tra bod cynigion wedi bod drwy'r broses ymgynghori â Llywodraeth Cymru er mwyn helpu ffurfio ymateb yr undeb i gofrestru proffesiynol.

Mae'r ymateb ar y cyfan wedi bod yn bositif, gyda rhywfaint o gwestiynu ac ychydig o ofyn "beth os...?"

Mae cofrestru proffesiynol yn dod â chydnabyddiaeth o'r gwaith allweddol a gyflawnir gan 28,000 staff cymorth dysgu mewn sefydliadau addysg yng Nghymru. Mae hyn yn cadarnhau yr hyn rydym wedi bod yn ei ddweud ers amser maith, sef bod y gweithlu staff cymorth dysgu wedi ei broffesiynolu'n helaeth, felly mae'n gwneud synnwyr i ystyried rheoleiddio'r gweithlu hwn o fewn corff proffesiynol. Dylai hyn arwain at hyfforddiant a datblygiad gwell ynghyd â mwy o egurlder a chysondeb yn y proffesiwn.

Mae datblygiad y Pasbort Dysgu Proffesiynol (PDP) yn gam cyntaf positif o ran DPP, ond byddwn hefyd yn disgwyl i CGA i dalu sylw i'r modd y gweithredir staffio gweithwyr cymorth dysgu er mwyn bod disgwyliadau o ran datblygiad yn parhau'n gyson â phroffilau swydd. Mae hyn yn anodd i'w wneud gyda channoedd o deitlau swyddi, disgwyliadau llai clir a'r potensial ar gyfer swydd cynorthwy-ydd dysgu lefel 2, er enghraifft, i ddenu 22 cyfradd cyflog gwahanol ar draws Cymru.

Daw cofrestru â chynnydd o ran risg a chyfrifoldeb. Am y tro cyntaf, caiff gweithwyr cymorth dysgu eu llywodraethu gan god ymddygiad, sy'n rhywbeth newydd i nifer. Byddant hefyd yn atebol fel gweithwyr am eu hymarfer proffesiynol. Mae ein haelodau'n cytuno er mwyn i hyn fod yn ystyrlon, dylid cyflwyno safonau er mwyn galluogi meincnodi ar draws rolau cymorth dysgu.

Mae rhai yn gofyn beth yw diben y ffi – 'ai er mwyn ein cosbi os aiff pethau o chwith?' Fel y cofrestreion sydd â'r cyflogau isaf, yn bennaf yn ystod y tymor yn unig, mae UNISON wedi bod yn erbyn codi ffi ar gyfer gweithwyr cymorth dysgu ac rydym yn parhau i ddadlau y dylai hyn gael ei ariannu.
Dylai cofrestru â CGA ddod â statws cydradd a pharch ar gyfer y swyddi mae'r ymarferwyr i gyd yn eu gwneud i gefnogi a galluogi dysgu. Ni ddylai cofrestru ddod yn esgus i weld staff cymorth fel 'athrawon rhad'.

Yn hytrach, mae angen i ni bwysleisio'r gwahaniaeth rhwng cefnogi dysgu ac addysgu fel bod pawb yn cydnabod ac yn parchu'r gwahanol fathau o broffesiynau sy'n gweithio o fewn y tîm ysgol neu goleg. Wrth siarad â staff, yn enwedig mewn ysgolion, am faterion adleoli, mae'n ddefnyddiol i ni wneud cymariaethau rhwng amgylchedd yr ysgol a'r newidiadau sydd wedi digwydd o fewn y proffesiwn meddygol. Er enghraifft, mae doctoriaid a nyrsys, fel staff cefnogi dysgu ac athrawon, yn cyflawni dyletswyddau gwahanol ond bob tro yn gweithio tuag at gael y canlyniadau gorau ar gyfer y claf. Mae pawb yn deall y gwahaniaethau o ran eu rolau, ac fe'i gwerthfawrogir ar sail eu hunain. Rydym yn gwybod nad dyma fel mae hi bob tro ym myd addysg. Felly, yn yr un modd ag y mae nyrsio wedi ei broffesiynolu gan ddod â gwell cyflog, cymwysterau, safonau proffesiynol a chysondeb, rydym yn fawr obeithio bod hyn yn gychwyn ar daith tebyg i staff cymorth dysgu yng Nghymru.

Bydd UNISON yn parhau â'n hymdrechion ymgyrchu er mwyn sicrhau bod gweithwyr cymorth dysgu yn cael y cydnabyddiaeth maent yn ei haeddu gyda hyfforddiant da, llwybr gyrfa unffurf a chyflog teg.

Jess Turner

Jess Turner yw Prif Arweinydd a Threfnydd Ysgolion UNISON Cymru Wales. Mae Jess wedi gweithio ar gyfer yr undeb gwasanaethau cyhoeddus UNISON fel trefnydd rhanbarthol er 2008 sy'n cynnwys ystod o sectorau megis iechyd, llywodraeth leol, ysgolion, colegau ac addysg uwch. Fe raddiodd o Brifysgol Cymru, Abertawe yn 2002 cyn ennill cymhwyster TAR (PCET) wrth weithio fel rheolwr prosiect dysgu oedolion ar gyfer Cyngor Abertawe. Yn y gorffennol, mae Jess wedi gweithio ar gyfer WEA De Cymru a bu'n llywodraethwr arnynt yn ogystal. Mae Jess yn eistedd ar grŵp addysg Cyngor Partneriaeth y Gweithlu ac mae'n hyrwyddwr brwd dros waith pwysig staff cymorth dysgu mewn ysgolion, ac yn galw am yr angen iddynt gael hyfforddiant da, llwybr gyrfa strwythuredig a chyflog teg.