Cyngor y Gweithlu Addysg

Ffôn: 029 2046 0099 | E-bost: gwybodaeth@cga.cymru | Twitter: @ewc_cga | Linkedin

search cym apply Cym
plp Cym hearings cym

Newyddion diweddaraf

Gweithwyr Ieuenctid a Gweithwyr Cymorth Ieuenctid: Diweddarwch Eich Cofnod

Fe gysyllton ni â holl weithwyr ieuenctid a gweithwyr cymorth ieuenctid yn ddiweddar i'w gofyn i chi ddiweddaru eich cofnod...

Nifer y Staff Cefnogi Dysgu Ysgol yng Nghymru yn Rhagori ar y Nifer o Athrawon

Dengys data newydd a gyhoeddwyd gan Gyngor y Gweithlu Addysg (CGA) fod mwy o staff cefnogi dysgu nag athrawon cofrestredig yn...

Cyflwyno Dull Arloesol i Addysg Gychwynnol Athrawon yng Nghymru

Mae’r rhaglenni addysg gychwynnol athrawon cyntaf sydd wedi’u hachredu gan Fwrdd Achredu Addysg Gychwynnol Athrawon (AGA)...

Yr Athro Andy Hargreaves ar Ganol y Llwyfan yn Siarad yn Broffesiynol 2019 CGA

Yr Athro Andy Hargreaves fydd yn cyflwyno pedwaredd ddarlith flynyddol Cyngor y Gweithlu Addysg (CGA), Siarad yn...

Cyhoeddi Adroddiad Blynyddol Priodoldeb i Ymarfer ar gyfer 2018-19

Heddiw, cyhoeddwn ein Hadroddiad Blynyddol Priodoldeb i Ymarfer. Mae'r adroddiad yn rhoi crynodeb o waith achosion priodoldeb...

Cod Ymddygiad ac Ymarfer Proffesiynol Diwygiedig CGA yn Dod i Rym

Ar 1 Medi 2019, daeth Cod Ymddygiad ac Ymarfer Proffesiynol diwygiedig CGA i rym. Mae'r Cod yn penodi'r safonau a ddisgwylir...

CGA yn Penodi Cadeirydd Newydd i’w Fwrdd Achredu Addysg Gychwynnol Athrawon (AGA)

Mae Cyngor y Gweithlu Addysg (CGA) wrth ei fodd cael cyhoeddi penodiad Dr Hazel Hagger fel Cadeirydd i’w Fwrdd Achredu Addysg...

Cyhoeddi Adroddiad Blynyddol a Chyfrifon CGA ar gyfer 2018-19

Cyhoeddon ni ein Hadroddiad Blynyddol a Chyfrifon ar gyfer 2018-19 yn ddiweddar. Noda'r cyhoeddiad ein cyfnod pedair blynedd...

Llongyfarchiadau - Tystysgrifau SAC ar eu Ffordd i Athrawon Ysgol Sydd Newydd Gymhwyso

Hoffai Cyngor y Gweithlu Addysg longyfarch holl fyfyrwyr hyfforddiant cychwynnol athrawon sydd wedi cyrraedd Statws Athro...

tanysgrifiwch in cylchlythyr

Sharne Watkins a Paul Herrington - Ymarfer ar sail ymholi: galluogi athrawon dan hyfforddiant i gymryd cyfrifoldeb am eu dysgu proffesiynol.

Does dim dwywaith bod addysg yng Nghymru ar drothwy rhywbeth eithaf arbennig. Mae'r 'alinio' a'r cyhoeddiadau a'r datganiadau cydamserol bron am adolygiad Donaldson o'r cwricwlwm, adolygiad Furlong o Addysg Gychwynnol Athrawon (AGA) a Bargen Newydd y Gweinidog Addysg i gefnogi athrawon, arweinwyr a staff eraill mewn ysgolion yn eu datblygiad proffesiynol drwy gydol eu gyrfaoedd yn gyfle sylweddol, ac un na ddylid ei golli meddai rhai, i gyfuno nid yn unig y meddwl ond hefyd y gwneud.

O ran y 'Fargen Newydd', mae'r Gweinidog wedi bod yn glir iawn am ei ddisgwyliadau o'r model dysgu proffesiynol newydd, ynghyd â'i ddisgwyliadau amdano, lle mae pwyslais ar ddatblygiad proffesiynol parhaus (yn hytrach na datblygiad fel rhywbeth unigryw), wedi'i ategu gan bedair egwyddor allweddol cydweithio effeithiol, sef ymarfer myfyriol, hyfforddi a mentora a defnydd effeithiol o ddata a thystiolaeth ymchwil.

Mae paratoi 'cyw' athrawon i fod yn rhan o uchelgais y Gweinidog o greu system addysg o radd fyd-eang yn fusnes cyffrous a difrifol. Mae'n arwyddocaol mai un o'r egwyddorion sy'n ategu AGA yw ffocws ar bwysigrwydd y rhyngberthynas a'r fewnberthynas rhwng damcaniaeth ac ymarfer.

Yn rhan o'r cylch myfyrio, datblygu a gweithredu parhaus sy'n rhan annatod o raglenni AGA, ac er mwyn ateb gofyniad Llywodraeth Cymru i gynyddu'r profiad a geir yn yr ysgol i 120 diwrnod, ail-ddilyswyd rhaglen TAR Gynradd Prifysgol Metropolitan Caerdydd yn 2014-15. Mewn ysbryd o wir bartneriaeth, cynlluniwyd y rhaglen mewn ymgynghoriad â chydweithwyr mewn ysgolion ac athrawon dan hyfforddiant gyda phwyslais ar adnabod y gwerthoedd, yr arferion a'r ymddygiad a fydd o gymorth i bob athro dan hyfforddiant yn ei yrfa yn y dyfodol. Cytunwyd yn gynnar iawn yn broses gynllunio y byddai dysgu ar sail ymholi'n greiddiol i gyflawni hyn, lle byddai sgiliau myfyriol ac ymchwil addysgol ar sail ymarfer yn cael eu datblygu.

Fel modd o gydlynu dull o ddysgu ar sail ymholi, creodd tiwtoriaid prifysgol a mentoriaid ysgol gyfres o 'Becynnau Dysgu' gyda'r nod o gefnogi'r broses ymholi mewn ffordd y gallai'r athro dan hyfforddiant gymryd perchnogaeth ohoni. Mae'r Pecynnau Dysgu hyn yn cynnwys cyfres o dasgau'n gysylltiedig ag ymchwil sy'n galluogi athrawon dan hyfforddiant i ystyried materion yr ystafell ddosbarth drwy'r hyn a alwodd Brookfield (1995) yn bedwar lens rhyng-gysylltiedig: sef eu lens nhw eu hunain, safbwyntiau eu disgyblion, eu cydweithwyr a thrwy lenyddiaeth ymchwil sydd ar gael. O'r pwynt hwn, mae'r pecynnau hyn yn mynd ymlaen i ddatblygu cydlyniad rhwng yr addysg a geir yn y brifysgol a'r gweithgareddau sy'n mynd rhagddynt yn yr ystafell ddosbarth, a chefnogi athrawon dan hyfforddiant wrth iddynt gwblhau eu haseiniadau ar lefel gradd Meistr.

Er mai athrawon dan hyfforddiant sy'n cymryd yr awenau o ran cyfarwyddo'u hymholiadau eu hunain, mae mentoriaid mewn ysgolion a thiwtoriaid yn y brifysgol yn chwarae rôl hollbwysig, fel hwyluswyr a chyd-ymholwyr fel ei gilydd, drwy ymgysylltu â sgyrsiau dysgu, hwyluso arsylwadau â ffocws o ddisgyblion neu weithwyr proffesiynol wrth eu gwaith, a darparu deunyddiau darllen a fideo hanfodol i ategu darlithoedd a sesiynau tiwtora penodol yn y brifysgol. O hyn, mae'r athrawon dan hyfforddiant yn defnyddio model o 'ymgysylltu, cynllunio, gwneud, myfyrio' lle defnyddiant eu gwybodaeth newydd i adnabod a dilyn eu trywydd ymholi eu hunain, gyda'r nod o sbarduno ymyriad a fydd yn gwella dysgu yn eu hystafelloedd dosbarth. Mae athrawon dan hyfforddiant yn myfyrio am y dysgu a'u hymarfer eu hunain drwy ddadansoddi data a thystiolaeth arall yn feirniadol, gan wneud cysylltiadau perthnasol rhwng damcaniaeth ac ymarfer. Yn rhan o'u myfyrdodau, mae gofyn iddynt gyfosod eu dysgu'n nodiadau myfyriol lle caiff myfyrdod-ar-waith a myfyrdod-am-waith eu hystyried fel ei gilydd (Schon, 1983). Wedi cwblhau'r gwaith hwn, mae'n llywio'r dasg o gwblhau aseiniadau academaidd lle mae disgwyl i athrawon dan hyfforddiant ddangos eu cynnydd fel 'ymarferwyr myfyriol'.

I gefnogi'r athro dan hyfforddiant, mae pob Pecyn Dysgu'n cynnwys map sy'n amlinellu'r tasgau allweddol ynghyd â threfn ac amseru'r gwaith o'u cwblhau. Fodd bynnag, mae hyblygrwydd yn nhrefn ac amseru'r tasgau er mwyn bodlon anghenion yr athro dan hyfforddiant, y disgyblion a addysgir neu, yn wir, amserlen a phwysau llwyth gwaith yr ysgol ei hun.

Drwy ddarparu cyfeiriad, mae'r Pecynnau Dysgu, er yn cadw rhywfaint o hyblygrwydd yn y broses gwblhau, yn sgaffaldio'r athrawon dan hyfforddiant drwy roi'r cefndir sydd ei angen arnynt i adnabod eu meysydd diddordeb eu hunain at y diben o wella'u hymarfer mewn ffyrdd systemataidd. Yn sgil hyn, gallant gadw llygad mwy barcud ar y materion a derbyn gwybodaeth newydd sy'n fwy tebygol o ymwreiddio. Mae hyn oherwydd mai profiad personol a pherthnasol ac mewn perthynas â phroblemau go iawn yr enillwyd yr wybodaeth hon.

Mae'r meddylfryd sy'n sail i'r Pecynnau Dysgu yn alinio'n dda i'r Model Dysgu Proffesiynol Cenedlaethol, ac, yn arbennig, yr adnoddau Ymarfer Myfyriol a gyhoeddwyd ar wefan Dysgu Cymru eleni. O'r cychwyn cyntaf, mae athrawon dan hyfforddiant yn cymryd cyfrifoldeb am eu dysgu proffesiynol eu hunain - sef rhywbeth y bu i'r Gweinidog Addysg (Lewis, 2014) ddatgan yr oedd am i'r proffesiwn ei feistroli. Maen nhw'n dysgu am y ffordd mae ymarfer myfyriol yn cyfrannu at ddatblygiad proffesiynol ac yn meithrin sgiliau ymholi a gaiff eu datblygu, nid yn unig at y diben o ysgrifennu papur academaidd ond fel rhan gynhwynol o'u 'pecyn cymorth' proffesiynol. Mewn ffordd, maen nhw'n datblygu sgiliau sydd nid yn unig yn hanfodol ar gyfer eu hastudiaethau - ond y gellid eu hystyried yn gonglfaen ar gyfer eu hymgysylltiad beirniadol parhaus mewn proffesiwn sy'n ffocysu fwyfwy ar ymholi ac ymchwil.

Er ei bod yn ddyddiau cynnar, yr arwyddion cychwynnol yw bod y dull 'Pecyn Dysgu' at AGA wedi bod yn ddatblygiad cadarnhaol. Gan edrych nôl dros y flwyddyn gyntaf, mae sampl o 10% wedi nodi bod yr athrawon dan hyfforddiant hynny a ymgysylltodd yn dda gyda'r pecynnau wedi cael gwell canlyniadau yn eu haseiniadau lefel Meistr ac yn eu graddau terfynol am eu lleoliadau ysgol. Nid yw'n syndod bod amrywiaeth yn lefel yr ymgysylltu ar draws y garfan gyda rhai, ar gwrs lle roedd amser yn dynn, yn dewis canolbwyntio ar yr agweddau hynny lle roedd rhyw elfen o 'ddilysu allanol', am na ddyluniwyd y pecynnau erioed gyda'r nod o'u hasesu fel darn o waith ar wahân. Fodd bynnag, gwobrwywyd y rhai a gydiodd yn y syniad o gymryd cyfrifoldeb proffesiynol am eu dysgu, drwy feithrin y sgiliau i ddod o hyd i atebion dros eu hunain a darparu cwestiynau na fyddent fel arall wedi meddwl eu gofyn. Fel y dywedodd un athro dan hyfforddiant: "mae wedi fy helpu i wybod yr hyn y mae angen i mi ei wybod".

Mae amrywioldeb yr ymgysylltu'n ffocws erbyn hyn ar gyfer 2015-16. Mae tîm y cwrs wedi gwreiddio gwaith y Pecyn Dysgu'n llawer tynnach o fewn y meini prawf asesu ac wedi pennu sesiynau 'dangos a dweud' drwy gydol y flwyddyn academaidd fel y caiff athrawon dan hyfforddiant eu cymell yn gynhwynol ac o'r tu allan. At hynny, bydd angen i dîm y cwrs annog mentoriaid yn yr ysgol i gydio yn y math hwn o ddysgu a hyfforddiant am ei bod yn debygol bod cydgysylltiad rhwng brwdfrydedd y mentor a'r athro dan hyfforddiant at y gwaith hwn. Wrth i'r momentwm ar gyfer y Model Dysgu Proffesiynol gynyddu, y gobaith yw y bydd mentoriaid yn gweld dros eu hunain bod y dull o ddysgu drwy ymholi, sy'n dechrau ar gyrsiau AGA, yn sylfaen ar gyfer ffordd o weithio at y dyfodol. Fel y ffafriwyd gan ymchwiliad BERA/RSA, (2014, tud. 6): “Mae angen cynnal ffocws ar ymarfer ar sail ymholi yn ystod rhaglenni addysg gychwynnol athrawon a thrwy gydol gyrfaoedd proffesiynol athrawon, fel bod arloesi disgybledig ac ymholi cydweithredol yn cael eu gwreiddio ym mywydau ysgolion neu golegau ac yn troi'n ffordd arferol o addysgu a dysgu, yn hytrach na gweithredu fel eithriad i hynny.”

O'n profiad ni, pecynnau dysgu yw un o'r ffyrdd gorau o gefnogi athrawon dan hyfforddiant i gymhathu damcaniaeth ac ymarfer neu 'gyflwyno safbwynt sydd wedi'i fwydo gan ymchwil i'w hymarfer' - sef rhywbeth sydd wedi'i ddatblygu ym maes AGA ond y gellid ei gymhwyso yn yr un modd ac yr un mor effeithiol i Ddatblygiad Proffesiynol Parhaus.

Sharne Watkins a Paul Herrington

 

Cyfeiriadau

BERA-RSA (2014) Research and the Teaching Profession ; building the capacity for a self-improving
education system. Final report of the BERA-RSA Inquiry into the role of research in teacher
education. Llundain: BERA

Brookfield, S. (1995) Becoming a critically reflective teacher. San Francisco: Jossey-Bass.

Lewis, H. (2014) Bargen newydd i godi a chynnal statws y gweithlu addysg yng Nghymru [Datganiad i'r wasg]. 10 Mehefin. Ar gael yn: http://learning.gov.wales/news/pressreleases/new-deal-to-support-and-raise-the-status-of-education-workforce-wales/?skip=1&lang=cy (Cyrchwyd: 28 Medi 2015)

Schön, Donald A. (1983) The reflective practitioner: how professionals think in action. Efrog Newydd York: Basic Books.

 

Bywgraffiad 

SW Pic for EWC blogSharne Watkins (Dirprwy Bennaeth yr Adran Addysg a Hyfforddiant Athrawon)

Dechreuodd Sharne ei gyrfa fel athrawes gynradd cyn cael ei phenodi i Brifysgol Metropolitan Caerdydd. Yn ogystal â bod yn Ddirprwy Bennaeth Addysg a Hyfforddiant Athrawon, hi yw Cydlynydd Iaith a Llythrennedd y rhaglenni Addysg a Hyfforddiant Athrawon a gynigir gan Ysgol Addysg Caerdydd ac mae hi wedi cadeirio Gweithgor Llythrennedd UCET Cymru. Mae Sharne wedi bod yn weithgar yn y gwaith o ddatblygu e-ddysgu ar draws y Brifysgol a bu'n rhan o dîm y dyfarnwyd Cymrodoriaeth Addysgu iddo, a hynny am ei gwaith yn datblygu fframwaith cynnal ar gyfer myfyrwyr. Mae Sharne wedi bod yn gysylltiedig â hyfforddiant ar bob lefel yn ystod ei gyrfa: cyd-luniodd a darparodd hyfforddiant HMS ar gyfer Dynamo, bu'n gysylltiedig â datblygu DVDs hyfforddiant ar gyfer Estyn a deunyddiau hyfforddi PISA i Lywodraeth Cymru ac, yn 2009, cyd-awdurodd ddeunyddiau addysgu ar gyfer Cyngor Chwaraeon Cymru. Wedi iddi fod yn fentor ar raglen Meistr mewn Ymarfer Addysgol Llywodraeth Cymru, ysbrydolwyd Sharne i sbarduno a golygu deunyddiau pecyn dysgu 'TAR Cynradd: dysgu drwy ymholi', gyda'r nod o greu model o addysg a hyfforddiant cychwynnol athrawon a oedd yn rhoi dysgu ar sail ymholi wrth wraidd datblygiad athrawon dan hyfforddiant.

 

 

PH Pic for EWC blogPaul Herrington (Prif Ddarlithydd: Ysgol Addysg Caerdydd)

Prif Ddarlithydd yw Paul yn Ysgol Addysg Caerdydd, Prifysgol Metropolitan Caerdydd. Fel cyn Bennaeth Celf a Phennaeth Cyfadran y Celfyddydau Creadigol mewn ysgolion uwchradd, ei arbenigedd pwnc yw celf a dylunio ac mae ei ymchwil yn canolbwyntio ar ddatblygu'r cwricwlwm yn y maes hwn ac mewn creadigrwydd ac addysgeg greadigol. Bu'n datblygu a churadu Arddangosiadau Astudiaethau Cwricwlaidd hyfforddol ac addysgegol ac Arddangosiadau Artist Preswyl ers dros ddegawd. Mae'r rhain wedi ennill cydnabyddiaeth ryngwladol ym maes addysg am fod yn arloesol ac am fod o ansawdd o'r radd flaenaf. Bu'n Bennaeth y Bartneriaeth Ysgolion ac yn Bennaeth Adran Addysg Athrawon wedi hynny am dros ddegawd; yn ddiweddar mae wedi symud i rôl fwy strategol o fewn Ysgol Addysg Caerdydd yn edrych ar y cyfleoedd a'r heriau sy'n codi yn sgil blaengareddau allweddol diweddar gan Lywodraeth Cymru. Mae'n aelod (ac yn gyn-aelod gweithredol) o Gymdeithas Genedlaethol Addysg Celf a Dylunio (NSEAD). Mae'r arwain Gweithgor Celf mewn Addysg UCET Cymru ar hyn o bryd. Mae ganddo ddiddordeb brwd hefyd mewn datblygiadau addysgol diweddar yng Nghymru, yn arbennig Addysg a Hyfforddiant Cychwynnol a Datblygiad Proffesiynol Parhaus athrawon.