meeting
Ruth Rowe - Entrepreneuriaeth mewn addysg bellach

'Os yw'r entrepreneur yn amharu ac yn anhrefnu' (Drucker), beth yw rôl yr addysgwr entrepreneuriaeth ym maes Addysg Bellach?'

Ruth roweYn ‘Innovation and Entrepreneurship: Practice and Principles ’ daw'r awdur Peter Drucker i'r casgliad bod 'yr entrepreneur yn amharu ac yn anhrefnu.' Os ydy hyn yn wir, onid hwyluso a hybu amharu ac anhrefn ddylai rôl yr addysgwr entrepreneuriaeth o fewn addysg bellach (AB) fod? Yn wir, fel delfryd ymddwyn cadarnhaol, oni ddylent fod yn weithredol yn eu gwaith drwy geisio amharu â'r status quo? Os felly, sut mae hynny'n cyd-fynd â diffiniad Llywodraeth Cymru o addysg entrepreneuriaeth a sut fyddai'r holl benaethiaid a chyfranddeiliaid yn teimlo am yr hafog mentrus yma?

Yn ôl strategaeth entrepreneuriaeth Ieuenctid (YES- 2004):

'Mae addysg entrepreneuriaeth yn golygu datblygu agweddau a sgiliau pobl ifanc i'w helpu i wireddu eu potensial eu hunain. Mae hefyd yn golygu meddu ar yr awch i wireddu syniadau a chyfleon, gan alluogi pobl ifanc i fod yn fwy cadarnhaol, blaenweithgar a llwyddiannus yn eu hagwedd at fywyd a gwaith.'

Yn ddiau, pwy all ddadlau yn erbyn y syniad grymus hwn sy'n fy nghodi o'r gwely bob bore? Mae'n siŵr y byddai Drucker wedi cymeradwyo bwriad Strategaeth YES i 'ddatblygu a meithrin pobl ifanc hunanddigonol, mentrus ym mhob cymuned ar draws Cymru, fydd yn cyfrannu'n gadarnhaol i lwyddiant economaidd a chymdeithasol? Oni fyddai?

Os felly, y cwestiwn sy'n fy niddori i ar wahân i 'A fydda' i byth yn ateb unrhyw un o fy nghwestiynau fy hun?' yw, 'a ddylid rhoi'r awen lawn i amharu a diffyg trefn er mwyn cyflawni'r nod nobl uchod? 'Wel ydw, mi fyddaf yn cael fy atebion cyn bo hir, a 'dylid' yw fy ateb i'r ail gwestiwn.

Datblygu sgiliau ac agweddau pobl ifanc er mwyn eu paratoi ar gyfer bywyd a gyrfa lawn yw raison d'être AB. Datganiad o fwriad Coleg Pen-y-bont yw 'Byddwch oll y gallwch fod' sy'n dangos yn glir ei fod yn ganolog iawn i bopeth y mae'r Coleg yn ei wneud ac nid wyf yn cofio unrhyw un o fy nghydweithwyr yn awgrymu bod creu hinsawdd o aflonyddwch ac anhrefn yn angenrheidiol i ddysgwyr ffynnu. Yr hyn mae fy nghydweithwyr yn ei wneud yn wych wrth addysgu sgiliau galwedigaethol yw sicrhau eu bod ar flaen y gad yn eu meysydd pwnc penodol, gan gofleidio a dod yn gwbl gyfarwydd â syniadau newydd a thechnolegau cynyddol sy'n deillio o 'anhwylder' Drucker neu 'ddinistrio creadigol' Shumpeter.

Mae angen i bob dysgwr ddeall beth yw entrepreneuriaeth a pham ei fod yn hanfodol ar gyfer twf economaidd cryf a chynaliadwy, a gall y lefel yma o ddealltwriaeth gael ei hymgorffori yn llwyddiannus iawn yn y mwyafrif helaeth o feysydd pwnc galwedigaethol. Er mwyn meithrin talent entrepreneuraidd eginol ymhlith y torwyr rheol a'r rhai sy'n cymryd risg, sef entrepreneuriaid y dyfodol. Fodd bynnag, credaf fod yn rhaid i addysgwyr entrepreneuriaeth fynd gam ymhellach. Mae angen cofleidio newid a sicrhau bod arloesedd yn cael ei drafod a'i ddadansoddi yn yr ystafell ddosbarth yn wych, ond nid yw'n ddigon os ydym am i'n dysgwyr i greu newid ar gyfer eu hunain, eu cymunedau a'r byd ehangach. Er mwyn gwneud pobl ifanc sydd â gwir ddiddordeb mewn rhedeg eu busnes eu hunain un diwrnod, rhaid rhoi'r cyfle iddynt i gael gwybod pa mor fentrus ac entrepreneuraidd y gallant fod mewn ffordd mor ddilys â phosibl.

Nid yw darllen am wneud omled neu wylio fideo o gogydd enwog yn ei wneud ar YouTube yr un fath â thorri'r wyau eich hun. Bydd methu i'w gael allan o'r badell ffrio mewn un darn yn dysgu llawer mwy am beth i beidio â'i wneud y tro nesaf na dim ond darllen y rysáit eto neu wrando ar rywun yn egluro'r wyddoniaeth o goginio wyau chi. Yn yr un modd, ni ddylai addysg entrepreneuriaeth ymwneud â theithiau entrepreneuraidd pobl eraill yn unig - er y gall hynny fod yn werthfawr - mae'n rhaid iddo gynnwys elfen o ddysgu trwy brofiad i fod yn wirioneddol bwerus gyda'r posibilrwydd o newid bywydau.

Ni fydd unrhyw beth yn dweud mwy wrthych am ansawdd a gwerthadwyedd cynnyrch neu wasanaeth na'r ymdrech i geisio ei werthu i chi. Bydd prynwyr posibl yn hapus i dynnu sylw os yw'n rhy fawr, yn rhy fach, yn rhy rhad, yn rhy ddrud, heb oeri digon neu'n anaddas ar eu cyfer. Byddant hefyd yn dweud wrthych os mae'n wych ond mewn gwirionedd, dim ond pan maent yn gwario eu harian prin i brynu rhywbeth yr ydych yn gwybod y gallech chi fod ar eich ennill.

Mae darparu cyfleoedd i ddysgwyr greu a gwerthu cynnyrch neu arddangos eu gwaith celf neu sgiliau masnachol posibl eraill yn hanfodol, yn fy marn i, oherwydd dim ond drwy wneud rhywbeth 'go iawn' y gallant wir ddeall sut mae'n teimlo i fod yn entrepreneur. Mae entrepreneuriaid yn risgio llawer iawn mwy nag arian bob tro y byddant yn dod ag arloesedd i farchnad, maent mewn perygl o niweidio eu perthnasau ac enw da, chwalu eu gobeithion a'u breuddwydion, a hyd yn oed gwawd (Rhywun yn cofio'r Sinclair C5?) Mae cytuno bod hunangred a dycnwch yn hanfodol i unrhyw entrepreneur yn hollbwysig ac nid yw'r un peth â gorfod ei ddarganfod drosoch eich hun, boed ar raddfa lai neu mewn amgylchedd cefnogol i ddechrau.

Felly, ble mae hynny'n ein gadael ni o ran rôl yr addysgwr entrepreneuriaeth? Cyn i mi dynnu unrhyw gasgliadau pendant roeddwn yn meddwl y byddai'n syniad da i ofyn i rai o gyn-ddysgwyr Coleg Penybont sydd bellach yn rhedeg eu busnesau eu hunain am yr hyn y maent yn credu y dylai addysgwr entrepreneuriaeth ardderchog ei wneud neu fod.

Daeth un i'r casgliad y dylai addysgwr entrepreneuriaeth effeithiol fod yn 'gadarnhaol, yn greadigol ac yn angerddol ac yn gwybod sut i ddod â'r gorau allan o bobl.' Dywedodd un arall yn gryno y dylent 'arwain darpar-entrepreneuriaid yn y cyfeiriad cywir gydag amynedd, caredigrwydd a gonestrwydd.'

Roedd y trydydd yr un mor ddiamwys a huawdl gan ddweud bod, yn ei farn ef, 'Mae angen addysgwr entrepreneuriaeth dda fod â'r gallu i arfogi dysgwyr gyda'r sgiliau a'r cymhelliant sydd eu hangen arnynt i hyrwyddo arloesedd.' Roedd hefyd o'r farn mai rhan bwysicaf y rôl yw 'gofyn y cwestiynau caled ac weithiau lletchwith heb i chi (entrepreneur uchelgeisiol) golli golwg ar y darlun ehangach.'

Efallai eich bod wedi sylwi nad yw'r un o'r safbwyntiau diddorol hyn hyd yn oed yn cyfeirio at bwysigrwydd dysgu drwy brofiad neu 'fasnachu prawf,' felly, a ydy hynny'n golygu ei fod yn gwbl amherthnasol wedi'r cyfan? Gan fy mod yn adnabod y tri pherson ifanc yn dda iawn, ac wedi bod yno pan maent wedi dweud 'ie' i bob cyfle a gynigiwyd iddynt, yr wyf yn siŵr nad yw hynny'n wir. Mewn gwirionedd, rwyf yn meddwl bod y tri ohonynt yn gweld dysgu trwy brofiad fel rhan mor annatod o'u haddysg entrepreneuraidd fel ei fod yn cael ei ystyried yn hanfodol. O ganlyniad, mae'r hyn yr amlygwyd ganddynt fel rôl yr addysgwr entrepreneuriaeth yn seiliedig yn bennaf ar y sgiliau a'r ymddygiadau sydd eu hangen i gefnogi dysgwyr pan eu bod yn 'masnachu ar brawf.' Mae'r ffaith y bydd y person hwnnw hefyd yn darparu ac yn hyrwyddo cyfleoedd perthnasol yn rhy amlwg i sôn amdano.

Beth yw rôl yr addysgwr entrepreneuriaeth mewn AB, felly? Yn fy marn i, ei rôl yw ysbrydoli a hwyluso cymaint o anhrefn ac aflonyddwch ag sy'n bosibl trwy fod yn gadarnhaol, creadigol, amyneddgar, caredig ac angerddol er mwyn hyrwyddo arloesedd.

Digon hawdd pan fyddwch yn ei rhoi hi fel yna!

Ruth Rowe B.A. (Hons), M.A., F.I.E.E.P.

Bywgraffiad

Cyn dod yn Swyddog Entrepreneuriaeth yng Ngholeg Pen-y-bont ym mis Medi 2010, Ruth Rowe yn gynghorydd busnes achrededig SFEDI arobryn am saith mlynedd yn dilyn amrywiaeth o rolau rheoli a rheoli prosiectau yn y sectorau manwerthu elusennol. Mae'n angerddol am DPC a daeth yn gymrawd o Raglen Addysgwyr Entrepreneuriaeth Rhyngwladol (IEEP) yn 2012 a chwblhaodd ei MA mewn Addysg Mentergarwch ac Entrepreneuriaeth y flwyddyn ganlynol. Enillodd Ruth 'Gwobr Pencampwr AB' yn 2014 am ei gwaith yng Ngholeg Pen-y-bont ac unwaith eto yn 2015 fel rhan o'r tîm a greodd y prosiect 'Cyfnewid Lleoedd'

Pan nad yw'n ymgysylltu dysgwyr ag entrepreneuriaeth, mae Ruth wrth ei bodd yn darllen, coginio, addurno a siopa. Mae hi hefyd yn un o ymddiriedolwyr Ymddiriedolaeth Fairwood, un o lywodraethwyr Coleg Pen-y-bont ac mae wedi bod yn adolygydd papur newydd rheolaidd ar gyfer Good Morning Wales er 2010.