Croeso i Flog CGA – 'Sôn'.

Mae'r blog yn gartref i ystod o sylwadau ynghylch materion addysg a materion proffesiynol, yr ydym yn gobeithio y byddant o ddiddordeb i chi. Barn yr awduron eu hunain ydyw ym mhob achos.

Os oes gennych unrhyw awgrymiadau neu syniadau ar gyfer 'Sôn', cysylltwch â Mae'r cyfeiriad e-bost hwn wedi'i warchod rhag robotiaid sbam. Rhaid i chi alluogi JavaScript i'w weld. 

Y diwrnod o’r blaen, roeddwn yn sôn wrth ffrind am ddigwyddiad gan Gyngor y Gweithlu Addysg yr oeddwn yn ei fynychu. Cyfeiriais at y cyngor fel ‘EWC’. Gan mai Sais ydyw, edrychodd braidd yn ddryslyd ac yna, gan ei fod yn ymwybodol o fy niddordebau eithaf ecsentrig, gofynnodd: ‘Ewc’  - ai rhyw fath o gi yw hwnna?’

Dechreuais feddwl. Pe byddem yn cymharu Cyngor y Gweithlu â chi, sut fath o gi fyddai? Sut byddem yn ei ddisgrifio yng nghyd-destun cŵn? Pa fath o nodweddion ddylai fod yn eu harddangos? Nawr, dwi’n meddwl y byddai rhai eisiau i’r cyngor fod yn rhyw fath o Alsation. Dylai fod yn gi gwarchod, yn effro o hyd er mwyn gwarchod y cyhoedd, ac wedi ymroi i gael gwared ar athrawon a staff gwael mewn ysgolion a cholegau. Efallai y byddai eraill yn dymuno i’r cyngor fod yn Rottweiler yn gweithio ar ran y proffesiwn, yn cnoi unrhyw un sy’n mentro dod yn agos ato neu’n ei feirniadu mewn unrhyw ffordd. Eto, efallai y byddai eraill yn dibrisio’r cyngor a pheidio â’i weld fel unrhyw beth ond pwdl Llywodraeth Cymru, yn hapus i eistedd ar gôl y Prif Weinidog a gwneud triciau yn ôl y galw.

Nawr, mae yna rywfaint o wirionedd yn y rhain i gyd. Un o brif bwrpasau’r cyngor yw cynnal safonau, un arall yw hyrwyddo’r proffesiwn, ac o dro i dro caiff wahoddiad i wneud tasgau penodol ar ran Llywodraeth Cymru. Ond wrth i'r cyngor dyfu o fod yn gi bach i fod yn oedolyn, ni ddylai gael ei rwystro gan y nodau craidd hyn. 

Efallai mai cwestiwn gwell fyddai gofyn pa fath o gi ddylai'r Cyngor fod. Mai sawl opsiwn y dylem eu hystyried. Ar adegau, mae angen iddo fod yn gi defaid, yn cadw athrawon a staff gyda’i gilydd o fewn y maes safonau ac ymddygiad proffesiynol. Mae gwedd gymunedol i unrhyw broffesiwn wedi’r cwbl. I’r rheini sydd yn mynd ar grwydr, mae angen iddo fod yn Adargi Melyn sy’n dod â nhw nôl at y pac. Ar adegau eraill, bydd rhaid iddo fod fel Jack Russell, daeargi sy’n barod i ddatgelu’r gwir ynglŷn â phynciau sydd o bryder i’r proffesiwn, fel recriwtio a chadw. Gwnaeth waith ardderchog yn y maes hwn yn ddiweddar gyda llaw, (gallwch ddarllen am hyn ar y wefan hon DOLEN) pan ddangosodd na ddylem boeni’n ormodol na llaesu dwylo yn yr achos hwn.

Nawr ac yn y man, efallai y bydd angen iddo fod yn Chihuahua a pharhau i gyfarth ar endidau sydd lawer yn fwy nag ef, fel y llywodraeth a rhieni, er mwyn tynnu sylw at broblemau y mae angen eu datrys. Ac os nad yw cyfarth yn ddigon, yna fel Doberman, gallai fod adegau prin pan fydd angen iddo ddangos ei ddannedd mewn amddiffyniad o bopeth sy’n dda o ran addysg.

Mae ganddo waith i’w wneud ar adegau ac felly bydd angen iddo fod yn rhyw fath o hysgi yn tynnu sled y proffesiwn trwy fannau gwahanol. Ni ddylid byth ei weld yn gi ar ei ben ei hun fel blaidd, ond yn gi hela ac yn rhan o dîm gydag asiantaethau eraill ym myd addysg a phobl ifanc. Mae hi’n gyfnod o galedi ac felly mae’n rhaid iddo fod yn filgi heb amheuaeth, yn slic a chwim a heb fodfedd o fraster.

O ystyried yr hyn y mae ei aelodau yn ei wneud, dylai fod yn dipyn o Labrador, yn dda gyda phlant a heb fodd o’i ddrysu na’i aflonyddu’n hawdd. Ni all fforddio bod yn gi bach. Mae’n ysgwyddo cyfrifoldebau mawr felly byddai corff fel y Great Dane yn dda. Ar adegau, bydd rhaid iddo ddarparu cysur ac, er na fydd yn dod â brandi drwy’r eira, dylai’n sicr fod fel St Bernard a rhoi anogaeth a lluniaeth i’w aelodau. Ar adegau, efallai bod angen iddo fod yn ddeniadol fel Dalmatian, gan annog pobl i ddangos diddordeb ynddo.

O fwrw golwg yn ôl ar y darn hwn, efallai mai’r peth mwyaf diogel i’w ddweud yw bod angen i’r cyngor fod yn gyfuniad o’r holl nodweddion hyn a mwy. Mae’n unigryw yn yr ynysoedd hyn os nad yn y byd. Mae’n sefydliad nad oes ei debyg ar gael. Yn yr ystyr hwnnw, mae’n debyg i hoff gi’r wlad: y mwngrel. Does dim byd yn fawreddog amdano ac nid yw o bedigri arbennig. Mae’n eithaf cyffredin a chynnil. Mae’n gymysgedd, gobeithio, o’r holl bethau a ddisgrifiwyd uchod. Efallai ein bod yn dyfalu sut y bydd yn tyfu a datblygu. Ond rhaid i ni obeithio y bydd, ymhen amser, yn cael ei drysori gan y staff, ei garu gan blant, ei barchu gan y llywodraeth ac y bydd gwledydd eraill yn eiddigeddus ohono.

Yr hyn fydd yn allweddol yn hyn i gyd fydd yr ateb y byddwn yn gallu ei roi i gwestiwn arall: pwy sydd berchen ar EWC? Ymhen amser, o raid, yr ateb fydd y proffesiwn ei hun. Nhw yw’r rhai sy’n rhoi bwyd a dŵr iddo. Ond fel maen nhw’n ei ddweud, does mo’r fath beth â chŵn gwael, dim ond perchnogion gwael a rhaid iddyn nhw ddod yn gyfrifol am Gyngor y Gweithlu Addysg a’i ymddygiad. 

Dr. Phil Dixon

Cyn-gyfarwyddwr ATL yw Phil Dixon ac awdur y gyfrol ‘Testing Times’.

Archif

Cwcis

Mae gwefan CGA yn defnyddio cwcis. Drwy barhau i bori ein gwefan, rydych yn cytuno i’n defnydd o gwcis. Am fwy o fanylion am gwcis a sut i’w rheoli, yna darllenwch ein polisi preifatrwydd.